Văn hóa thời đại

02/03/2022 lúc 08:55

L





.T.S. Ngày 8/12/1998 vừa qua, Hội văn học nghệ thuật Quảng Trị đã tổ chức cuộc hội thảo “ Văn học Quảng Trị mười năm qua và sự phát triển cho thời gian tới”.
            Đến dự có đồng chí Trương Sĩ Tiến (Phó chủ tịch UBND tỉnh) – thay mặt lãnh đạo tỉnh; đại diện lãnh đạo của Ban khoa giáo Tỉnh ủy và các huyện thị; Thường vụ Hội, Ban chấp hành và đông đủ hội viên phân hội văn học...

 

02/03/2022 lúc 08:55

Im lặng thầm kín là một tâm thế cảm xúc rất gần với thơ. Tôi đến với thơ bằng tâm thế ấy. Rụt rè, trĩu nặng lo âu. Nỗi lo âu làm hao khuyết nhan sắc, hẩng hụt cảm xúc đời thường. Có cái gì đó mơ hồ vang vọng từ trái tim mềm yếu. Không biết từ bao giờ đáy lòng nén lệ, nuốt vào gan ruột. Đánh mất cái im lặng và nỗi buồn thầm kín...

02/03/2022 lúc 08:55

M





ột tập tục cổ xưa – nay đa phần chỉ còn thấy lưu qua sách vở. Hàng năm cứ đến hăm ba tháng chạp, sau lễ đưa ông táo lên trời trình báo công việc giám hộ từng nhà dưới hạ giới với Ngọc Hoàng Thượng Đế - Kể từ ngày này cho đến bữa trừ tịch (ngày cuối năm) tùy theo từng ngành nghề sinh kế, từng địa bàn dân cư và tùy điều kiện gia cảnh mỗi nhà: Người Việt có thói quen dựng trước nhà ở, đình chùa, miếu vũ, các dinh phủ quận huyện, cả ở trong kinh thành... một cây tre đực cao, làm “tiêu chí trấn trị như một định lệ của tính hiệu Tết” gọi là trồng cây nêu. Và chỉ khi dựng xong cây Nêu (Có kèm theo một nghi lễ nhỏ) thì mới bắt tay vào dọn dẹp trang hoàng nhà cửa, lau chùi hương án bàn thờ, đồng thời mổ lợn giết trâu bò, nấu bánh chưng làm các lễ khác để tạ ơn trời đất, và thỉnh mời liệt vị tổ tiên, các vị thần về thưởng hưởng, để được cùng với các con cháu chuẩn bị đón giao thừa năm mới.
Người Việt vốn xem trọng lễ Tết, nhất là tết Nguyên đán. Một sự kiện hàng đầu trong năm và có liên quan thành bại đến năm sau. Nói đến tết Nguyên đán, người xưa thường nhắc đến cây nêu. Có thể xem việc trồng cây nêu là yếu tố bắt buộc cho một điều kiện đủ để đón tết, có câu “Bất nêu bất thành Tết” là vậy.
Cho nên người Bắc có câu đối:
Thịt mỡ dưa hành câu đối đỏ
Cây nêu tràng pháo bánh chưng xanh
Người Nam thì mong
Cu kêu ba tiếng cu kêu
Trông mau đến Tết, dựng Nêu ăn chè.
Còn người Trung (thuở Huế còn vua) thì hăm hở:
Hăm ba ông Táo về trời
Dựng Nêu trước ngõ, ăn chơi suốt tuần.
...............

02/03/2022 lúc 08:55

V





ốn tôn sư trọng đạo, người Việt Nam thường nói “Nhất tự vi sư bán tự vi sư” ý nói. “Một chữ là thầy nửa chữ cũng là thầy” hoặc “ (ai dạy mình) một nghĩa: “dạy - hoặc hơn ai - một chữ cũng là thầy người ấy”… Nhưng có lúc hàm ý câu này sâu sắc và khiêm tốn hơn.
Ngoài “nhất một” và “sư người thầy” mỗi tiếng còn lại trong câu nói trên đều có thể hiểu bằng các ý khác nhau. Riêng từ “Chữ” ở tiếng Việt cũng đã nhiều nghĩa, chữ là:
- Hệ thống ký hiệu bằng đường nét để ghi tiếng nói.
- Đơn vị ký hiệu trong một hệ thống chữ viết
- Tên thường gọi của âm tiết (câu thơ bốn chữ)
- Lối viết,(chữ viết đẹp, chữ gà bới)
- Kiến thức văn hoá (muốn con hay chữ)
- Nội dung một khái niệm, một đề tài về đạo đức, tinh thần, tâm lý đã xác định (chữ tinh, chữ hiếu, trung)
- Lời xưa truyền lại (sách có chữ rằng)
Chữ “còn là tên gọi của “từ - đơn vị ngôn ngữ nhỏ nhất và có ý nghĩa hoàn chỉnh”, có thể dùng “một chữ” để giao tiếp nhưng “nửa chữ” thì khó, bởi vậy cũng có nhiều thắc mắc khi nghe “nửa chữ là thầy”.
Ba trong mười chữ “vi” ở hán ngữ có thể coi là có vấn đề nếu ghép với “sư” (đó là “vi làm’, “vi nơi thi” ..........
 

02/03/2022 lúc 08:55

T





rong xã hội ta hôm nay, thường có một thiên kiến dai dẳng: Tuổi trẻ đồng nghĩa với sự non dại, non dại đến độ vấp ngã. Một bộ phận cha anh thường nhìn họ với cặp mắt hoài nghi và tâm trạng bất an. Đó là một sự thật, dù nghiệt ngã. Thế mà trong văn học, tình hình lại khác. Hầu hết các tác phẩm của các nhà văn bậc thầy đều được sáng tạo ở tuổi 25 – 35. Ma lực sáng tạo, điện năng văn chương của họ hình như được tích tụ và phát sáng ở thập nhiên đầu tiên của nghề cầm bút. Ở nước ta cũng có tình hình tương tự. Các nhà văn trong nhóm Tự lực văn đàn, Thơ mới đều là những nhà sáng tạo ở tuổi đôi mươi. 

02/03/2022 lúc 08:55

H





ơn ba mươi năm cầm máy, gắn với những sự kiện lịch sử sôi động của quê hương, nghẹ sĩ nhiếp ảnh Sĩ Sô đã lặng lẽ, tâm huyết sáng tạo, đóng góp cho nền nhiếp ảnh của Quảng Trị nói riêng và cả nước nói chung những bức ảnh để đời. 

02/03/2022 lúc 08:55

N





guyễn Tuân là nhà nghệ sĩ, nhà văn hóa lớn. Toàn bộ tác phẩm của ông để lại đã chứng inh điều đó. Suốt đời, ông đã không ngừng tìm tòi, sáng tạo. Lang bạt, xê dịch, giang hồ cũng cốt để phát hiện ra quy luật về "cái đẹp, cái thật" của cuộc sống và con người.

02/03/2022 lúc 08:55

C





ó một người nghệ sĩ lang thang giữa hoa cỏ thiên nhiên rồi thiên nhiên bước vào những trang bút kí tài hoa của anh với bao nhiêu sáo động khôn cùng của ngổn ngang trần thế, thâm hậu như những châm ngôn mà vẫn lấp lánh một ánh sáng lạ khiến người đọc, sau mỗi dòng chữ kia, thấy biết ơn với căn nhà vũ trụ mà ta đang sống. Con người đã rong ruổi giữa thiên nhiên vô biến ấy, trầm tư trên những ngọn thông đỉnh Bạch Mã hay bơi ra giữa dòng Bến Hải ôm lấy làn nước dòng sông để tiếp thêm sinh lực cho cuộc xuống đường chống Mỹ thời sinh viên tranh đấu năm nào… lãng du qua những phố vườn trời Âu hay giẫm chân dưới ruộng sình của quê nhà rơm rạ, yêu thắt lòng mỗi hạt bụi trần gian đến ánh sao xanh giữa thiên hà hun hút, vậy mà một năm rưỡi rồi phải ngồi trên xe lăn, khát khao được một lần hòa bước chân mình vào dòng đời xuôi ngược và bày tỏ niềm biết ơn với thiên nhiên bằng sự lễ độ của một con người qua những trang viết kí tài hoa có một. Người ấy là Hoàng Phủ Ngọc Tường.

02/03/2022 lúc 08:55

C





húng ta ai cũng biết Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh là một nhà báo cách mạng vĩ đại. Từ năm 1911, khi bí mật xuất dương tìm đường cứu nước cho đến những năm tháng cuối cùng của cuộc đời, Người đã viết hàng ngàn bài báo, truyện, ký, kịch, thơ ca, các bài phân tích chính luận tầm cỡ với hàng chục hàng trăm bút danh khác nhau. Có thể nói báo chí là vũ khí sắc bén hiệu quả nhất của nhà báo Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh trong sự nghiệp giải phóng dân tộc, kháng chiến thắng lợi. Tuy nhiên có lẽ không ít người chưa biết rằng Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh không chỉ viết báo, Người còn trực tiếp sáng lập và làm chủ bút nhiều tờ báo cách mạng trong những thời kỳ khó khăn nguy hiểm nhất. Như báo "Người cùng khổ", "Việt Nam độc lập"… Đặc biệt Người đã nhiều lần đích thân đi bán báo, viết quảng cáo, truyền đơn cổ động độc giả mua báo. Đó là sự vĩ đại trong tính cách của Bác Hồ; Vừa sâu sắc về tư tưởng, lại vừa cụ thể chi tiết trong từng công việc. Chúng tôi xin cung cấp cho bạn đọc, đặc biệt là các nhà báo trẻ một số tư liệu xung quanh sự độc đáo hiếm có của nhà báo Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh về việc quảng cáo cổ động mua báo.

02/03/2022 lúc 08:55

Ở





 nước ta, lịch sử báo chí gắn liền với  lịch sử hình thành và phát triển của nền văn học hiện đại. Báo chí giữ vai trò quan trọng trong việc đưa vị trí tiếng Việt trở thành ngôn ngữ phổ thông và thúc đẩy sự phát triển của nền văn chương quốc ngữ. Khác với các nước phương Tây, văn học ra đời trước và đi tiên phong trong việc chuẩn hóa ngôn ngữ mà còn góp phần tạo ra nền văn chương quốc ngữ. Thiếu Sơn, một trong những nhà phê bình văn học đầu tiên ở nước ta, trong tập thể Phê bình và cảo luận (1936) đã cho rằng: "Trong những nước văn minh, văn học ra đời trước báo chí nhưng ở Việt Nam, chính báo chí đã tạo ra nền văn học hiện đại" (tr.8)

02/03/2022 lúc 08:55

T





ôi biết Nguyễn Xuân Phùng từ cuộc thi vẽ, vẽ về chủ đề “sống, làm việc theo Hiến pháp và pháp luật” do Sở Tư phap – Sở Văn thông tin và Báo Bình Trị Thiên phối hợp tổ chức 1984. Anh là người được giải trong cuộc thi ấy. Gần đây lại được đọc anh qua tập thơ trào phúng MONG ĐỜI ĐẸP HƠN do Nhà xuất bản Văn hóa Thông tin ấn hành. Trong tình hình xã hội hiện nay, việc cho đời những tập sách như vậy là rất cần thiết. Tôi đồng tình với nhà văn Xuân Đức ở lời giới thiệu tập thơ: “Đọc tập thơ trào phúng này, ta cảm phục tác giả, một người kiên trì quét từng hạt bụi cho dù nó lẩn quất ở bất cứ xó xỉnh nào của đời sống… Từ những bữa nhậu vô nguyên cớ đến những cú chạm ly với câu hò hét đã trở thành bệnh hoạn “trăm phần trăm” đến quà cáp, biếu xén thói quan liêu, bệnh phô trương hình thức…”.

02/03/2022 lúc 08:55

T





rưởng trạm giao liên N32 trao cho tôi bức điện "Đoàn văn công đến trạm N32, nghỉ lại một ngày. Rẽ xuống K14, nhận nhiệm vụ. Tín".
Chúng tôi mừng. Đi bộ từ Quảng Bình vào đã quá ba tuần lễ. Dốc cao, đường dài, vác nặng. Đi mỗi bước là thêm một cảm xúc thiêng liêng nhưng mệt quá. Ca múa, nhạc, kịch là dân chân yếu tay mềm. Lớp có tuổi thì đầu gối cũ lạc, sống lưng uể oải dây chằng. Lớp non tơ thì bộp bạp. Có thịt mà chưa có gân. Vào đến quân khu còn mấy trạm nữa. Chỉ mong có ai đó hạ lệnh dừng hành quân.

02/03/2022 lúc 08:55

D





ân tộc Vân Kiều sống trên mái Trường Sơn, tập trung ở hai huyện Hướng Hóa, Đakrông (Quảng Trị), một ít ở huyện A Lưới (Thừa Thiên Huế) và một số ở Lào (Tây Trường Sơn). Người Vân Kiều có tiếng nói mà chưa có chữ viết, nên nói Thơ của người Vân Kiều là tôi muốn nói đến lời những câu hát dân ca của dân tộc này. Nhà văn Mai Văn Tấn () sinh thời là sĩ quan bộ đội biên phòng, hàng chục năm ăn ở cùng đồng bào Vân Kiều ở huyện Hướng Hóa, nên ông rất am tường văn hóa của họ. Ông đã sưu tầm và biên soạn hai tập truyện cổ Vân Kiều rất hấp dẫn. Đặc biệt, đầu năm 1980, ở Huế, nhà văn tặng tôi tập “Dân ca Vân Kiều, tôi vẫn say mê và thích thú. Là người làm thơ, tôi nhận được trong kho tàng dân ca người Vân Kiều những bài học bổ ích vô giá về thơ, về cách sử dụng ngôn ngữ hình tượng, về thủ thuật cao cường trong liên tưởng, so sánh, ẩn dụ. Theo tôi, những câu dân ca này chính là thơ của người Vân Kiều. Một thú thơ điêu luyện được hát lên...
 

02/03/2022 lúc 08:55

S





au năm 1975, lịch sử nước ta đã bước vào một thế kỷ mới, thời kỳ cả nươca thống nhất cùng đi lên Chủ nghĩa xã hội.
Hoàn cảnh lịch sử - xã hội đã thay đổi từ chiến tranh sang hòa bình, văn học cũng từ văn học chiến tranh chuyển sang văn học hòa bình, văn học của muôn mặt đời thường. Một thời đại mới cần phải có một nền văn học mới. 

02/03/2022 lúc 08:55

Một ngày cuối năm 1990, liên hoan sân khấu chuyên nghiệp toàn quốc diễn ra tại thành phố Hồ Chí Minh, giữa những rực rỡ màu sắc, náo nhiệt bầu không khí hội hè của giới sân khấu của cả nước quần tụ về, có một chiếc xe u-oát lấm đỏ bụi đường vượt hơn 1000 cây số từ đất Quảng Trị vào dự hội. Một chiếc u-oát chở đủ cả phông màn đạo cụ, diễn viên kiêm quản lý, lái xe kiêm...

02/03/2022 lúc 08:55

Giữ đúng lời hứa với cánh đồng thơ ca, phải chăng đó là cách để Nguyễn Tiến Đạt sáng tác “Khúc hát tình tang” trong cái thế giới của tin học, truyền thông đại chúng và video hôm nay. “Khúc hát tình tang” cái tên của một tập thơ nghe như một làn điệu dân ca nào đó có cái chất gây nghiền của những cơn mưa dầm sâu mát đất, mát cả lòng người...

02/03/2022 lúc 08:55

Vậy là 6 tạp chí văn nghệ: Sông Hương, Cửa Việt, Nhật Lệ, Hồng Lĩnh, Sông Lam, Xứ Thanh đã có ba lần gặp gỡ để trao đổi, bàn bạc nhằm mục tiêu nâng cao chất lượng nội dung và nghệ thuật. Lần gặp gỡ này, tại Quảng Trị, diễn ra sau khi có Nghị quyết Trung ương 5 về văn hóa...

02/03/2022 lúc 08:55

Trong những ngày khá ấn tượng của không khí kỷ niệm 10 năm đổi mới và phát triển. Hôm nay Quảng Trị vui mừng chào đón các đồng chí ở các tạp chí trong vùng về dự Hội thảo trên mảnh đất của mình. Dưới ngọn cờ đổi mới của Đảng, trong tình đồng chí trong sáng, tình bằng hữu thân thiết láng giềng với lòng quý trọng các văn nghệ sỹ...