Văn nghệ

04/10/2023 lúc 15:19

N





gày chống Mỹ, tôi chiến đấu ở chiến trường nam Quảng Trị. Mảnh đất ấy còn bao bè bạn tôi nằm lại! Nhiều đêm, giấc mơ đưa tôi trở về với chiến trường xưa. Không thể không trở lại mảnh đất ấy. Thế là mùa hè năm 2000, tôi bổ vào Trị-Thiên. Chuyến đi ấy, tôi đã trở lại thăm một số xã thuộc Triệu-Hải tỉnh Quảng Trị, nơi trước đây tôi đã từng sống và chiến đấu trong những ngày gian khổ ác liệt nhất. Dấu tích chiến tranh đã bị xóa đi gần hết. Ngay cả vùng ven biển chỉ có gió cát ồi ồi gần như sa mạc, màu xanh cũng đã bật lên. Điều bất ngờ nhất là tôi được nghe một chuyện gắn với “Ngã Ba Cưa” khiến người trong cuộc quê tận Thiên Trường phải chuyển hẳn vào Huế ở. Ấy là vì anh muốn năm nào cũng được tới viếng ngã ba ấy vào dịp Nguyên Tiêu.

04/10/2023 lúc 15:19

T





hật là éo le! Chẳng hiểu trời đất xui khiến thế nào mà anh và Cẩm - hai kẻ “tình địch” lại ở chung một chỗ.
Hôm về đơn vị mới anh sững sờ khi giáp mặt Cẩm. Hắn vẫn lòng khòng cao, đôi mắt to đảo liên láo không chủ định vào một chỗ nào, nhìn anh không biểu lộ thái độ. Anh tự nhủ “mình phải bình tĩnh!”. Nhưng chuyện xưa cũ vẫn lộn về khuấy tung sự an bình bấy lâu nay.
Bây giờ, quân giải phóng đang giằng co với địch ở Quảng Trị. Một số sư đoàn khẩn cấp vào bổ sung cho mặt trận đến nỗi an dưỡng cũng cắt bớt thời gian không được ba tháng như trước.

04/10/2023 lúc 15:19

Quê nắng gió, đất cằn sỏi đá
Đến ngọn rau cũng phải nhọc nhằn
Bao chắt lọc mới nhú mầm e ấp
Giữ cho đời tươi mát màu xanh
 
Xa quê nhà ngót năm mươi năm
Mùa hạ về, lại nhớ đìa rau muống
Nhớ bóng mát bờ tre thơ mộng
 
Trưa yên lành như trưa trong ca dao...

04/10/2023 lúc 15:19

Người đàn bà cầm bút làm thơ
Tưởng có thể trong từng câu chữ
                        mang bớt nhọc nhằn
                                    cơm áo - gian truân
Người đàn bà ấy
            cầm bút viết câu thơ
Tìm chút xôn xao giấu trong đáy mắt
 
Và có thể xóa đi những đêm dài dằng dặc...

04/10/2023 lúc 15:19

T





ôi phóng xe đi như điên trên con đường dài dặc nắng. Đói và khát. Tôi rẽ ngay vào quán cà phê quen thuộc "Mây Hồng" đã ở ngay trước mặt để tránh cái nắng gay gắt đang thiêu đốt dần từng tế bào trên thịt da. Quán trưa, không máy lạnh nên vắng khách. Còn lại những người độc thân lang thang cho hết giờ "khuyến mại" để trở về với công việc buổi chiều. Tôi chợt nghĩ không biết mình có nên thay đổi không khí bằng cách gọi một vài người bạn đến đây không nhỉ? Tôi lục tung khắp trí nhớ dai dẳng của mình. Mà thôi, có lẽ chẳng có ai có thể ngồi nghe mình trút bầu tâm sự vào giữa trưa nắng gắt như thế này.
 
Xét cho cùng thì tôi chẳng có một người bạn thân sống chết có nhau nào cả. Những đứa bạn cùng quê học xong thi nhau vào Nam lập nghiệp. Những đứa ở lại Hà Nội cũng nay đây mai đó, chuyển hết công việc này đến công việc khác. Vài đứa lấy chồng, có con, cùi cũi ở nhà lo cho tổ ấm. Còn hơn tôi, một đứa con gái đỏng đảnh, lãng đãng, sớm nắng, chiều mưa chẳng kiếm nổi cho mình một ngày bình yên. Hình như tôi không chịu nổi nếu một ngày quần áo tôi không dính vài hạt bụi đường. Đôi khi đó là cái số...

04/10/2023 lúc 15:19

C





hiếc xe thồ dừng lại, Bảo bước xuống, một tay xách va ly, một tay móc túi lấy tiền trả cho người lái xe, rồi cứ như thế anh đứng nguyên một chỗ đưa mắt nhìn quanh. Vào giờ này thị trấn vùng trung du thật vắng vẻ, yên tĩnh. Mặt trời đã khuất từ rất lâu bên kia những quả đồi hình bát úp. Ánh sáng yếu dần và thay vào đó là một màn đêm mờ đục đang từ từ buông xuống.
Bảo vừa từ thị trấn huyện lỵ đi tắt lên đây. Nói là đi tắt vì anh biết từ dưới ấy lên đấy vẫn còn có một tuyến đường khác là đường sông đi thuyền. Đi thuyền tuy chậm hơn đi xe thồ rất nhiều nhưng được cái lên đến tận nơi mà không phải lếch thếch cuốc bộ thêm một quãng đường nữa. Biết vậy, nhưng vào tầm ấy thuyền đã giã bến từ rất lâu. Cũng còn may ở đây bây giờ phương tiện xe thồ đã trở nên phổ biến, ai cần đi đâu, vào bất cứ giờ nào, người ta đều sẵn lòng phục vụ.
 
Cũng con đường năm nào Bảo từng qua lại như cơm bữa, nhưng giờ đây không còn gồ ghề, cong qua, ẹo lại, đất bụi mù mịt như ngày xưa nữa, mà đã là một con đường rải nhựa phẳng lỳ, óng mượt. Ngồi sau chiếc Deram II, Bảo thích thú nhìn ra hai bên đường. Phong cảnh ở đây cũng đã khác xưa nhiều lắm rồi! Chẳng còn gì là dấu tích của một thời đạn bom. Trước mặt Bảo tất cả đã là một màu xanh của cây lá. Và cả màu ngói đỏ tươi, màu tôn trắng xóa...Những sắc màu ấy tạo nên một không gian yên ả thanh bình...

04/10/2023 lúc 15:19

T





rong cuộc sống của con người ta việc đem chuyện đời tư của người khác ra để mà nói quả là đáng xấu hổ, tôi biết rất rõ điều đó. Tuy tôi không phải là nhà văn hay nhà báo và cũng không muốn vậy, nhưng hôm nay tôi cũng mạn phép được đem chuyện của người bạn tôi ra đây để được một lần hy vọng ... và cũng là để nói với chính người bạn mà tôi luôn quý trọng.
Một hy vọng mong manh, nhưng dẫu sao vẫn là hy vọng ...

... (Tao không phải là hám danh để mà lôi mày ra đây đâu Chí ạ. Với lại chuyện của mày chẳng đáng một xu! Chỉ vì tao thấy tội nghiệp cho vợ con mày và ghét thói tự trọng  theo kiểu khí khái cổ lỗ sĩ của mày nên tao phải làm cái việc bất đắc dĩ này. Mà thực ra cái tự trọng với cái tự ái chỉ cách nhau bằng một tờ giấy thấm, khi đã thấm rồi đưa ra xem thì mặt nào cũng có chữ cả, khác nhau ở chỉ là chỗ chữ ngược hay chữ xuôi mà thôi...

04/10/2023 lúc 15:19

L





ão dắt xe đạp nép sát gốc mít để tránh nắng, gạt chân chống cái roạch, một tay gỡ mũ, một tay xoay cái túi mìn Clây-mo cũ, nhem nhuốc ra trước bụng, khụng khiệng bước một vòng quanh sân. Đôi giày sĩ quan đã mốc meo, tiếng bước cồm cộp của hắn làm hai con chó nhà tôi nhảy dựng lên và sủa ngậu xị. Thấy tôi bước ra, lão đứng lại nhìn bao quát ngôi nhà còn tươi màu sơn, đầu gặc gặc, nói:
- Mau giàu gớm, làm cán bộ chắc lắm lộc đây ... ? Tiếng đây kéo dài. Cái giọng tưng tửng, châm chọc hồi nào của của hắn chẳng làm tôi phật lòng:
- Này, bạn bè nói vậy thì được, với người khác là không xong đâu. Ông đang có tội phỉ báng cán bộ đấy. Cũng bằng cái giọng ấy, từ trên thềm, không thèm chào hỏi, tôi nhìn xoáy vào hắn nói.
Chẳng đợi tôi mời, hắn xăm xăm bước lên bậc thềm, cúi xuống loay hoay tháo giày, vào nhà ngồi phịch xuống bộ sa lon gỗ tiện rồi lôi từ trong cái túi ra  chai nút lá chuối và mấy trái xoài xanh đặt lên bàn. Mật ong nhà nuôi, xoài nhà trồng. Vẻ mặt hắn hỉ hả. Vợ con đâu cả mà ở nhà một mình ? Vừa nói hắn ngẩng cái mặt sém nắng và đầy nếp nhăn, mắt hấp háy nhìn tôi...

04/10/2023 lúc 15:19

Những vũ nữ
ngàn năm
điên dại múa
đền đài rệu rã già nua
bầu vú trẻ
vĩnh hằng sức sống
tia sữa thành rêu phong
 
Rạng rỡ đền đài
sự trường tồn được nuôi bằng sữa
 
bầu vú trơ lì

04/10/2023 lúc 15:19

Hữa hạn Thạch Hãn có một tổ khai canh, hữu ngạn Nhật lệ muối mặn hoài thai con, mẹ dạy con đãi cát ngóng cánh buồm cha
Sông nào con cũng đứng một chân, bởi con ham muốn như con hạc mái
Đỉnh Đầu Mầu, Mai Lĩnh, ấy mà con yêu thêm, yêu hết mình phương núi Thiên Thai hữu ngạn nước Hương Giang
 
Bờ tả ngạn huyền hoặc mẹ dạy con, khi đò sang ngang người yêu má kề tay ấp đem trầu cau đón rước
Nhưng đò đầy dưới ức chim, dưới cánh chim con chỉ cầu xin, con cầu xin mẹ ngước theo mũi tên tẩm độc nào nhằm ức con mà bắn chỉ vì yêu
 
Hữu ngạn trong thể chất con, nhưng tả ngạn một đời con bấy giải yếm dứt dây, trong gang tấc mà muối mặn một phá Tam Giang nghiêng mực
 ..........
 

04/10/2023 lúc 15:19

Lung linh trong vô cực cuộc đời
Những giới hạn ngỡ chẳng sao nhìn thấy
Chạy song song với số phận mỗi người

04/10/2023 lúc 15:19

Ô





ng Cơ, người có họ xa với tôi ở quê lên thành phố thăm con học đại học. Ghé qua nhà tôi ông bảo: "Bà Tính nguy rồi. Không biết bệnh gì mà người quắt lại như một nắm xương khô. Từ dạo xảy ra cái vụ động trời, bà sống thui thủi một mình còn cô Nết thì vẫn biệt tăm. Rõ khổ".
Tôi day dứt mãi vì cái tin ấy. Mấy đêm liền tôi mơ thấy một người đàn bà tiều tụy mang gương mặt bà Tính. Tôi lại mơ thấy Nết, bạn gái của tôi thời cắp sách. Hai đứa học trường làng, trời mưa, đội chung chiếc áo tơi bằng lá cọ, đi trên con đường đê mới đắp, đất sét dẻo quánh và trơn như đổ mỡ. Nết bảo: "Chúng mình gài cánh tay vào nhau. Nếu trượt, cả hai đứa cùng ngã". Tôi và Nết cười vang giữa cánh đồng lúa xanh đang thì con gái, hớn hở đón cơn mưa đầu mùa.
Tôi đem chuyện kể với chồng, anh cười bảo: "Nhắc chuyện xưa là triệu chứng của tuổi già". Tôi giật mình. Chẳng lẽ mình già thật. ............
 

04/10/2023 lúc 15:19

V





ừa qua, trong một chuyến điền dã về thôn Cổ Hiền, xã Tuyết Nghĩa, huyện Quốc Oai (Hà Tây), chúng tôi đã may mắn "được nhờ dịch" một cuốn sách do một người dân địa phương phát hiện được khi hạ móng nhà. Đó là một cuốn thư tịch cổ (có thể nói là tối cổ) được bảo quản trong một chiếc khạp gốm, viết chữ Hán, lối đá thảo, nét chữ phóng khoáng, không theo một khuôn phép nào và được viết theo thể "Chí", trong đó nói về hành trạng của một nhân vật có tên là Đỗ Thích, con Đỗ Cảnh Thạc - một danh tướng dưới triều nhà Ngô. Thấy đây là một tư liệu lý thú và có phần bổ ích với bạn đọc hôm nay, chúng tôi đã từ bản dịch thoát, mạo muội biên tập lại dưới dạng một truyện ngắn với cái tên là: "Truyện ngoài chính sử", vì trong sách có những chi tiết không thấy chính sử ghi chép. Để tiện theo dõi, trước khi làm quen với Đỗ Thích, nhân vật chính được nói tới ở đây, chúng tôi thấy cần phải nói qua về Đỗ Cảnh Thạc, một trong thập nhị sứ quân thời tàn Ngô:
Đỗ Cảnh Thạc (912-968) là người huyện Thuận Đức, tỉnh Quảng Đông (Trung Quốc). Năm 936, ông khởi binh chống lại triều Nam Tấn và trong một lần giao chiến, ông bị Lương Ngột, một viên tướng của nhà Nam Tấn lấy mất một tai (vì vậy, ông còn có biệt hiệu là Độc Nhĩ Vương), phải ôm đầu máu, dẫn tàn quân chạy sang Giao Chỉ, đến đất Đường Lâm, khuất thân theo phò Ngô Vương Quyền. Nhờ có nhiều công lao, được nhà Ngô phong cho chức Chỉ huy sứ, cai quản cả một vùng Đỗ Động, Liệp Hạ (nay thuộc hai huyện Thanh Oai và Quốc Oai- Hà Tây). ..............

04/10/2023 lúc 15:19

Là nếp nhà
Nếp đất
 
Nết
Cái bình
Gốm sứ hay tre trúc
Cũng từ đất mà ra
 
Hoa từ nếp đất
Mở hương
Đứng vào bình
Yểu điệu
Nàng tiên
Cất lời hát
Đất tốt thì bình tốt
Đất xấu thì bình xấu
Đất tốt thì hoa đẹp
Đất xấu thì hoa gầy
Bình đẹp nhờ hoa
Hoa đẹp nhờ bình
Việc gì mà tranh chấp
Việc gì mà đe nẹt?
 
Nết – nếp nhà
Hoa – nếp đất
                       V.N

04/10/2023 lúc 15:19

Ngày ấy chị còn rất trẻ
Mái tóc dài ong óng chảy tròn vai
Ngực thì nở da trắng hồng như thể
Ánh dương pha sương tuyết hình hài
 
Ngày hợp cảnh tiễn chồng ra trận
Gái dân quân chị gác núi canh trời
Trong lửa đạn ngày đêm sôi máu hận
Nỗi nhớ chồng ngày tháng khôn vơi.
 
...............

04/10/2023 lúc 15:19

 





    H





ội nghị xúc tiến đầu tư vào Khu Kinh tế - Thương mại đặc biệt Lao Bảo kết thúc, Vinh lặng đi, bàng hoàng nhìn người phụ nữ đang vội vàng bước ra chiếc xe sang trọng chờ sẵn ở tiền sảnh. Cánh nhà báo quây lấy chị vòng trong, vòng ngoài… “Vâng! Tôi đến đây đầu tư không chỉ là chuyện kinh doanh mà còn là tâm nguyện khát khao vì mảnh đất và con người Quảng Trị - Đó là cả một câu chuyện dài, làm sao có thể trả lời với các bạn bây giờ hết được…”- Đôi mắt chị trầm xuống ưu tư, chị nhìn mọi người rồi khẽ mỉm cười, xúc động. Vinh thốt lên: “Có phải em đó không, có phải em đó không hở Mận. Đúng rồi! Vẫn dáng vẻ ấy, đôi mắt ấy, mái tóc ấy, nụ cười ấy… thánh thiện, dịu dàng, đằm thắm mà mạnh mẽ, sâu sắc làm sao…”. Con tim Vinh muốn vỡ ra từng mảnh, đôi bàn chân lún sâu, chôn chặt, đầu óc quay quầng, chới với theo từng bước chân của Mận để trở về với miền ký ức xa xăm thủa nào …
          .............

04/10/2023 lúc 15:19

Đứng trên đỉnh Trường Sơn nhìn xuống biển đông
Trong mắt ta trập trùng lô nhô đảo đá
Có hòn đảo mang hình con hổ
Quay đầu về phía tây

04/10/2023 lúc 15:19

T





huở ấy, có hai thằng bé nhà quê vừa trông mấy con bò ăn cỏ vừa tranh luận với nhau.
- ở Đảo Cồn Cỏ, cỏ tốt um phải biết nha. - Đứa tên là Thí khẳng định - Bò của bọn ta mà thả đấy thì béo múp.
- Nói dóc! - Đứa tên là Liu bĩu môi - Giữa biển khơi đào đâu ra cỏ tốt um.
- Mi không biết thì thôi. Cồn Cỏ là cái cồn trùm lên toàn cỏ.
- Chu cha! Dốt cái chi hè. Mi không nghe câu hát “Cồn Cỏ có con cua đá”. Cua đá! Mi hiểu ra chưa? Trên đảo toàn là đá.
- Ê! Cua đá là cua có mai cứng như đá. Cua là đá thì lính ta ăn mần răng được mà “rúc ra rúc rích” với nhau.
Hai đứa cãi nhau kiểu ni thì có trời phân xử nổi. Cả hai, chẳng đứa nào biết chi về đảo Cồn Cỏ, thậm chí chẳng hiểu đảo nằm chốn mô tê nào, chỉ biết lơ mơ là ở ngoài biển Đông. Thằng Liu có cha đang trấn trên đảo. Thằng Thí có anh là lính hải quân, chắc là thỉnh thoảng có ghé đảo. Lâu lâu họ có thư về, nhưng bực một nỗi là thư chẳng đả động gì đến cỏ hay đá trên đảo cả.
Tranh luận chán, chúng chuyển qua nói trạng.
Thằng Liu tuyên bố: - Tau sẽ làm một con diều cực to thả thật cao, tít tận mây. Tau ngồi lên đó, tau sẽ dòm thật rõ đảo Cồn Cỏ cho mi biết mặt.
Thằng Thí cười ré lên: - Mi có mà ngồi được lên con diều thì nó chỉ chao một cái là mi rồi đời. Tau à, tau sẽ học bơi thiệt giỏi, như cá kình ấy (thật ra, nó chẳng biết cá kình là cá gì, hình thù ra sao), tau bơi một mạch ra tận Cồn Cỏ. Các anh bộ đội sẽ dẫn tau đi xem đảo. Tau sẽ nằm lăn trên cỏ mượt mà ngủ cho coi, cho mi trắng mắt ra.
Cả hai cóc cần biết là từ chỗ chúng tới bờ biển Vĩnh Linh đã phải mất hằng mấy trăm cây số rồi. Nói trạng cũng có nòi cơ đấy. Nói trạng không chỉ là nói dóc mà thôi. Còn vận cả vào đối đáp, ứng xử. Có những nơi, những lúc phải có gan, có “tài”. Cha thằng Liu, thời mồ ma thực dân Pháp cai trị nước ta, đi thi tiểu học - được vào kỳ thi vấn đáp (có qua kỳ thi viết mới lọt được vào kỳ thi hỏi miệng), khi giám khảo hỏi: “Trái đất hình dạng như thế nào” đã trả lời: “Xưa Tàu bảo vuông, giờ Tây bảo tròn”. Giám khảo đã toan cho qua, ngẫm lại thấy quá là xược: “Chúng ta cũng chẳng biết cái quái gì đâu; hết nghe Tàu lại nghe Tây thôi!”. Còn anh thằng Thí thì một lần mãi vùng vẫy trên sông, cái quần xà lỏn giấu trong bụi cây trên bờ chẳng biết sao biến mất. Cậu bé đã ở cái tuổi không còn có thể cứ tồng ngồng mà ung dung dạo bộ, “diện” cái quần đùi, mình trần thì chẳng sao. Tìm mãi chẳng thấy mà tiếng người lao xao nghe đã gần, cậu ta bèn nhảy ùm xuống nước, và... chờ cho có người đi tới bèn giả vờ sắp chết đuối. Tất nhiên, khi được vớt lên nạn nhân có phơi “của quý” ra thì cũng chẳng bị ai cười. Và, cũng tất nhiên, người ta cũng phải lo tìm quần áo ủ ấm cho nữa chớ.
Giặc Mỹ leo thang quấy phá vùng trời và vùng biển miền Bắc nước ta. Thật lâu chẳng thấy thư về, cha thằng Liu thì gần mười một tháng, anh thằng Thí thì hơn mười tháng. Mẹ chúng thường thở dài trong bữa ăn, và khóc thầm. Thằng Liu hỏi biết được đảo Cồn Cỏ ở gần giới tuyến, đâu như Cửa Tùng nhìn ra. Một hôm vào đầu dịp nghỉ hè, Liu bảo bạn:
- Tau sẽ đi ra chỗ cha tau. (Nó nói ráo hoảnh như thể đến chỗ cha đang ăn cỗ).
- Mần răng đi?
- Cứ đến Vĩnh Linh rồi nhờ các chú hải quân.
- Ai tin mi!
- Tau mang theo thư và ảnh cha tau.
Nghĩ đến chuyện gặp các anh hải quân, Thí cũng bốc lên:
- Tau cùng đi với mi. Nhưng mà, nhà chẳng cho đi mô.
- Cứ xin phép về thăm quê ngoại tau. (Quê ngoại thằng Liu ở một huyện khác tương đối yên, mọi năm nó vẫn được về chơi vài tuần, có khi đưa cả Thí theo).
.............