Văn nghệ

04/10/2023 lúc 15:19

Cúi xin phía sóng thôi gào thét
đường về cát bụi bớt hanh heo
tóc mẹ thưa mòn ngoài gió rét
mưa chi loang loáng mặt quê nghèo
 
Xin mẹ lần này lên cát lửa
một ngày buồn xa xót ngàn năm
thời mẹ gánh đau thương qua cửa
dấu chân in trên cát thâm trầm
 
Thời đoàn tụ cúi soi gương cát
máu quầng đen mắt sáng thanh lòa
nay xin mẹ nghe bờ dương hát
điệp khúc buồn muối xát lòng cha...

04/10/2023 lúc 15:19

Ầu…ơ…ngó bên ni đồng mênh mông bát ngát…
            Ngó bên tê đồng bát ngát mênh mông…
            Lời ru buồn buồn mà thao thiết ấy hằng đêm cứ khi gần, khi xa, văng vẳng trong thinh không yên lặng của đêm hằng cửu. Tiếng chó sủa ma chốc chốc lại  rộ lên từng hồi chìm dần vào tĩnh lặng, trả lại sự bình yên cho cái xóm trại nhỏ nhoi nằm nem nép bên sông. Đêm nay vẫn thế, bà Hồng không tài nào ngủ được. Bà trở dậy, chậm rải đi đến trước bàn thờ chồng và thằng Tuân. Bà đốt hương rồi lẩm bẩm khấn:
            - Ông và con có sống khôn thác thiêng thì về đây phù hộ, độ trì cho thằng Hoàng tai qua nạn khỏi, thằng Hoàng sớm thoát khỏi vòng tù tội, lao lý. Ông ơi, tôi có tội với ông, tôi đã không thủy chung, nguyên vẹn để đi tiếp quãng đời còn lại cho tròn đạo nghĩ vợ chồng cùng ông. Nhưng tôi biết ông sẽ độ lượng mà tha thứ cho tôi. Chiến tranh đã cướp mất ông và con. Ông ấy là bạn ông và đã cho tôi một đứa con…
            Bà khóc, những giọt nước mắt mặn đắng, uất nghẹn ứa ra từ khóe mắt nhăm nhúm bởi tuổi già. Bà khóc cho đời bạc phước, bạc phận hay khúc trầm luân đời người khéo sắp bày oan nghiệt. Bà vẫn thường dạy con lẽ nhân nghĩa, lòng vị tha, sự lương thiện giữa cuộc sống đầy rẫy cám dỗ, mê dụ và bóp chết tất cả không chừa một ai. Từ nhỏ nó là đứa chịu khó và hiền lành. Nó là giọt máu được bà hoài thai và sinh ra trong sự tủi hổ, nghiệt ngã của miệng tiếng thế gian. Bà thương nó lắm. Ngày nó vào đại học, bà vui như bắt được vàng. Không vui sao được khi ở cái xóm Trại thưa thớt mấy chục nóc nhà này lại có đứa đỗ đại học như con bà. Ngày ngày bà chắt chiu từng mớ rau, con tôm, con tép mò được dưới sông, ngoài đồng góp nhặt từng đồng nuôi nó ăn học. Bà không mảy may mong con làm nên đại nghiệp, chỉ mong cố học mà làm người. Ra trường nó xin vào làm một công ty lớn, cưới vợ, có con, lên chức và tậu một ngôi nhà hai tầng ở thị xã. Tất cả đều suôn sẽ như có sự sắp đặt gọn gàng của bàn tay số phận. Người làng thì thầm về bà:... 

04/10/2023 lúc 15:19

            - Phải đi thôi mình ạ! Thị bảo chồng như vậy.
            - Lên rừng hay xuống biển? Gã càu nhàu hỏi vợ, rồi nhìn vào cái bụng bắt đầu nổi của thị.
            Đây là quê gã. Mảnh đất người đời bảo là “chôn rau cắt rốn”. Mảnh đất gọi là chôn rau cắt rốn của gã, sau mỗi cơn mưa rào là sỏi đầu ruồi nổi lên đen xì, vốc một cái là được cả nắm, không dưới trăm lần gã bảo “khó sống” thị vẫn nằng nặc bắt gã đưa về. Vậy thì, vì lý do gì thị lại bảo gã đi? Gã khỏe như trâu, đi đâu làm gì gã không ngại, gã ngại là vì thị. Bụng mang dạ chửa thế kia, đi đâu bây giờ? Thà rằng cứ ở lại thành phố, hàng trăm người không nhà không cửa, chứ riêng gì vợ chồng gã, “giàu nhà quê không bằng lê la thành phố” cơ mà.
            Thị nghĩ khác. Thuyền theo lái gái theo chồng. Thị chấp nhận điều đó. Bởi, thị muốn có một nơi mà đi về, để mà sinh sôi, để mà gửi thân, gửi xác. Thị yêu gã. Một tình yêu trong trắng và mong muốn được hiến dâng. Cho dù sự hiến dâng của một con bán rau cho gã đạp xích lô, hơn đất ở chỗ là biết nói. Thị đòi gã cho về quê, vì thị đã vã vào mồm con nhãi ranh, dám bảo thị là quân đầu đường xó chợ. Thị đòi gã đưa về quê vì thị xấu hổ. Mỗi lần vợ chồng ôm ấp nhau là sợ có kẻ dở hơi đứng rình, rồi đem cái sự trời sinh cho con người mà diễu cợt vợ chồng thị là trai tứ chiếng gái giang hồ. Mặc dù thành phố là nơi thị nương tựa những ngày đầu biết thế nào là bơ vơ, thế nào là đất khách quê người. Nhà quê, tuy nghèo nhưng không có những tai ương kia...

04/10/2023 lúc 15:19

Đ





ã mấy chục năm rồi, ông Viên vẫn giữ thói quen ngắm hoa quỳnh nở ban đêm. Khoảng mười một giờ, khi mọi người ngủ hết, không gian vắng lặng tĩnh mịch, mình ông pha một ấm trà đặc, kê một cái bàn nhỏ giữa vườn, bên cạnh những khóm quỳnh hương, ngồi đợi hoa nở. Quỳnh có hương thơm rất đặc biệt, bông trắng muốt, nở đúng mười hai giờ.  Những cánh hoa nhỏ và dài xòe ra, chỉ sau một tiếng nó cụp lại. Ngắn ngủi vậy thôi, cuộc đời của nó thật mỏng manh nhưng ông Viên vẫn kỳ công ngày nào cũng chờ đợi cái thời khắc ấy, hoa nở.
 
            Đó là một thú chơi tao nhã, là niềm an ủi, là cuộc sống của ông Viên. Ban ngày, bạn bè ông thường đến chơi, các ông người trong vườn hoa, uống trà, nói chuyện ngày xưa đi kháng chiến, bàn về thú chơi hoa, cách chăm sóc và cả chuyện “nhân - tình - thế - thái” nữa, cả ngày cũng chẳng hết chuyện. Ông Viên lấy làm vui sướng vì được sống với hoa, những năm tháng cuối đời được ở cùng và chăm sóc hoa. Lòng say mê hoa của ông lắm khi có thái quá. Người ta dị nghị rằng ông điên, ông lẩn thẩn. Ông Viên chẳng thèm để ý, những điều ấy càng làm ông say mê trồng hoa, chơi hoa hơn...

04/10/2023 lúc 15:19

Cát cháy bàn chân
Nắng thiêu đòn gánh
Xa xa là mặt biển
Mẹ gánh trên vai nỗi khao khát vô bờ
 
Chẳng có một cánh cò
Sao con thấy bước chân lầm lũi thế
Mây trắng bay và trời xanh như thể
Chỉ có tháng năm nhận biết nhọc nhằn
 
Sóng trên biển sóng tràn trên cát...

04/10/2023 lúc 15:19

Thao thức hoài hẹn một ngày lên ngược
Thăm bản làng Pả Pí chốn rừng xa
Lính biên phòng tuổi thanh xuân gửi lại
Cù bai ơi! Bao tha thiết mặn mà
 
Nhớ ngauyf nào lội ngược Xê-băng-hiêng
Cùng đồng đội đi tìm dân dựng bản
Tháng thiếu gạo và những ngày đói muối
Giữa ngút ngàn Hướng Lập, Cù bai
 
Ôi Seepu, Tapawng, Cốc, Rạc…
Tiếng gà rừng xao xác mé triền xa
Đêm heo may trấn thủ nơi núi vắng
 
Tim cồn lên thao thức nỗi nhớ nhà...

04/10/2023 lúc 15:19

J





imi Nguyễn bay trên không. Anh thấy mình bay qua một cánh đồng, một khi rừng, một bãi biển nước xanh cát trắng rồi bay qua một ngôi làng. Cuối cùng anh dừng lại một mái nhà tranh. Một người đàn bà khắc khổ đang ngồi vá áo, thấy anh bà cụ đứng dậy.
- Là anh đấy à! Tôi tưởng anh quên nơi này rồi, anh còn về đây làm gì nữa? Anh còn nhớ bao nhiêu năm rồi không? Anh còn nhớ đến cội nguồn nữa cơ đấy…
- Kìa mẹ! Con lạy mẹ! Mẹ ơi… Mẹ…
Jimi Nguyễn bừng tỉnh, mồ hôi vã ra. Đêm đầu hè ở tỉnh miền Trung này khá mát dịu, chưa đến mùa gió Lào mà anh ngồi dậy đi ra ngoài ban công. Đã quá nửa đêm, khách sạn yên tĩnh. Anh vừa trải qua một giấc mơ, anh mơ gặp mẹ anh… Gần hai chục năm xa xứ, lần đầu tiên trở lại quê hương, Jimi Nguyễn thừ người châm thuốc hút.
                                                  
 
Vợ chồng Jimi Nguyễn hòa vào đoàn người tới thăm địa đạo Vịnh Mốc chiều nay. Bước vào cửa hầm, lần theo đường địa đạo đi sâu vào lòng đất. Tự dưng Jimi Nguyễn thấy trong lòng hồi hộp như bước vào chính ngôi nhà của mình mà mấy chục năm xa cách chưa ghé thăm được. Không khí trong làng địa đạo dịu mát mà anh thấy trong người nóng ran, mồ hôi lấm tấm. Nhiều bước anh thấy loạng choạng. Tiếng người hướng dẫn viên vang lên từ phía trước...

04/10/2023 lúc 15:19

Theo em về làng Thượng Xá
Bồi hồi đi giữa ngày xuân
Hoa hồng vườn ai mới nở
Thoảng thơm ngọn gió ru cành
 
Sông Nhùng nói lời cổ tích
Phù sa dâng hết đôi bờ
Biếc xanh vườn cây, ruộng lúa
Hồng hào đôi má trẻ thơ
 
Mẹ ngồi kể chuyện ngày xưa
Nhớ về một người con gái
Năm ấy em mười tám tuổi
Đẹp như hoa hậu của làng...

04/10/2023 lúc 15:19

Những tiếng hò kéo lưới
Từ ngoài xa vọng vào
Gọi triều lên dào dạt
Hò dô, dô hò dô
 
Những chàng trai ngực trần
Đứng trên đầu ngọn sóng
Nhịp tim hòa nhịp biển
Hò dô, dô hò dô
 
Hàng dương liễu trên bờ
Ru theo triền cát trắng
Xanh hoài trong tiếng biển
Hò dô, dô hò dô...

04/10/2023 lúc 15:19

Đ





ường quốc lộ từ cửa khẩu biên giới xuôi về đồng bằng đã khuất sau mấy lườn đồi. Tiếng xe cộ vắng bặt. Không khí ban mai ở đây tĩnh mịt. Dãi sương mù còn lãng đãng trên những ngọn đồi sân bay Tà Cơn.
Cu Nhon vác súng lách qua vạt cỏ lau rậm rạp. Lá cỏ sắc cứa vào da cổ, những hạt sương bắn tung tóe ướt đẫm hai bờ vai. Cu Nhon chẳng để ý để những vết xước rát da, cứ lầm lũi bước. Mắt vô hồn. Môi mím chặt.
Từ ngày biên giới mở rộng việc giao lưu, Cu Nhon ít ở bản làng. Anh lên hẳn miệt nguồn làm nghê khuân vác thuê. Tuy được tổ chức vào dân quân bản hẳn hoi, nhưng ít khi Cu Nhon ở nhà làm nương, làm vườn. Đồng tiền kiếm được dễ dàng trên cửa khẩu đã khiến Cu Nhon xa bản.
Thế nhưng, lần này Cu Nhon phải trở về. Mối thù dòng họ thúc giục Cu Nhon phải trở về. Quê hương giải phóng đã hơn mười lăm năm mà mối thù nhà chưa trả được, anh cảm thấy mắc tội với ông bà. Chính trên mảnh đất này, hai người chú ruột của Cu Nhon bị kẻ thù sát hại. Họ cùng ba người nữa bị bọn lính Trường Sơn-thuộc quận Hướng Hóa trói chặt khuỷu tay, và cùng bị đẩy xuống vực. Ngày ấy Cu Nhon còn bé, nhưng anh không thể quên những gương mặt đẫm máu của người thân, trên đoạn đường đi đến chổ chết cứ rắn đanh lại, bước chân đĩnh đạc như không hề biết run sợ là gì...

04/10/2023 lúc 15:19

M





ới sáu giờ sáng, tôi đang làm mấy động tác thể dục thì vợ tôi gọi vào nghe điện thoại. Tay bịt chặt ống nghe, vợ tôi nguýt “Mới mở mắt ra đã có em từ trong Huế gọi ra”. Tôi cười trừ không nói đỡ lấy máy.
-A Lô. Tôi. Tự đây!
-Cháu chào bác! Cháu là Thủy con mẹ Lành đây ạ - Chỉ được mấy từ mạch lạc vậy Thủy vừa nói vừa khóc. Tôi dỗ dành :
-Mẹ cháu làm sao? Bình tĩnh nói bác nghe nào.
Cảm giác hụt hẫng lẫn sự tức giận bừng sôi khiến tôi bối rối, chơi vơi rất khó chịu. Tôi ngồi thừ người bên cạnh chiếc máy điện thoại, vợ tôi cũng lại ngồi cạnh, nhỏ nhẹ :
-Chị ấy bị làm sao hả anh?
-Sắp chết.
-Sắp chết? Tại sao lại thế cơ chứ ?
-Tại sao hả? Tại chiến tranh. Tại vì sự ích kỉ của các người.
-Ơ hay. Sao anh lại...
Nhà tôi bỏ dở câu hỏi khiến tôi ân hận vì sự nóng nảy vô lý của mình. Tôi vắn tắt kể về cái tin đau lòng mà tôi vừa nhận được. Con trai Lành, thằng bé mười bảy tuổi chết bị chết vì quả đạn M79 nổ trên tay khi nó tháo ngòi nổ. Chồng Lành uất quá nhảy xuống hồ tự tử. Không chịu nổi hai cú sốc liên tiếp, Lành ngã xuống ngất lịm, hai ngày rồi chưa tỉnh...

04/10/2023 lúc 15:19

1.
Tôi đứng trên đống ngói ngôi nhà khói bám sạm đen
trên lô cốt vỡ đôi bày trơ cốt thép
trên chiếc máy bay F.150 nửa thân vùi dưới đất
trên vai những chiếc xe tăng M.48 nằm câm
trên xác tàu chìm sóng gầm giận dữ nơi ngã ba sông
 
Tôi đứng bên hàng rào kẽm gai xoắn trời Dốc Miếu
 
bên gốc mít thôn Nhan Biều thấm chất độc khô quằn... 

04/10/2023 lúc 15:19

H





oàng sực tỉnh. Mặt trời như một khối lửa khổng lồ. Chói chang, gay gắt. Anh đã dầm trong nuớc mặn ba ngày. Da chợt bong ra từng mảng. Hoàng hình dung khuôn mặt mình héo quắt, dúm dó như một quả táo khô. Cổ họng rát, môi nứt nẻ, tóc dính bệt có thể dứt ra từng mảng được. Nhắm nghiền mắt lại rồi từ từ mở mắt ra. Trời vẫn hanh khô. Chiếc can đựng nước ngọt bồng bềnh bên cạnh. Lựa lúc sóng êm anh dốc ngược, chỉ còn một ít sóng sánh ở đáy can. Dòng nước ngọt thấm dần da thịt anh nở ra, tươi ra. Đầu óc anh nhẹ nhõm, con mắt nhìn không nhức nhối như trước. Cái chân bị chuột rút tê dại giờ như có máu truyền xuống đã duỗi duỗi. Hai cánh tay nặng như khúc gỗ, các khớp bắt đầu long ra. Một nỗi cô đơn trống rỗng. Bây giờ là buổi sáng. Lại một ngày nữa. Anh buông mình theo ven nước chảy…
 
            Hoàng còn nhớ như in cái đêm trước lúc cho tàu nhổ neo đi Quảng Ninh “ăn than” . Anh là thuyền trưởng. Tàu anh chuyên chở quặng Êrnênhít khai thác ở Hà Tĩnh ra Quảng Ninh xuất khẩu sang Nhật. Thứ “cát đen” này đã gây sóng gió cho bao người đi tìm “vận đỏ”. Chiều, Hoàng cho tàu nhổ neo ngay tại mũi Gò. Anh xua đám thủy thủ lên bờ. Anh biết đám thủy thủ của anh là những “con đực” đang thời kỳ động tình. Anh dặn “Không được người nào phạm luật biển”. Trước lúc nhổ neo các thủy thủ phải giữ mình trong sạch. Hình như biển quá cô đơn mà tính nết thất thường như một người đàn bà quá thì. Đám thủy thủ nở nang mày mặt, lên làng...

04/10/2023 lúc 15:19

B





à giáoVịn nằm bất động nơi chiếc giường đơn, đôi bàn tay gầy khẳng xếp chồng đặt ngay ngắn trên bụng. Mái tóc xám bạc xõa ra trên làn gối đã ngã màu dưa muối. Khuôn mặt bà trắng bợt, mỏi mòn. Chỉ riêng đôi môi khô hơi nhếch lên như muốn nói điều gì mà không nói được.
            Mới đêm qua, đứa cháu nội ông Vưng còn sang giúp bà trẻ thắp hương cúng ông trẻ nhân ngày tuần. Hai bà cháu còn ríu rít trò chuyện với nhau tới tận lúc đài nổi nhạc đọc truyện đêm khuya nó mới xin phép bà để về học bài. Lúc đứa cháu ra cổng bà còn bảo “Sáng mai qua đây sớm bà để dành cho đĩa xôi phần lộc cúng ông mà ăn lót dạ rồi đi học cho đỡ đói bụng”.
            Bây giờ thì bà đã đi xa. Xa lắm rồi!
            Ông Vưng ôm chặt lấy đầu em gái lay gọi:
            - Em ơi… Em đi mà không nói với anh một lời.
            Mặt người đàn ông ngoài sáu mươi tuổi như đất khô gặp nước muốn vỡ vụn ra. Việc em gái ông bị bệnh tim chẳng thể sống lại là điều gia đình đã biết trước nhưng sao lại là lúc này. Ông cầu mong trời phật cho em mình được đến tuổi lục tuần gia đình sẽ làm lão cho bà trẻ, mà sao…
            Ông Vưng lấy trong tủ ra bộ quần áo lụa trắng mới tinh, được gấp là cẩn thận đưa cho vợ:
 
            - Mình thay cho cô ấy. Nhớ bảo bọn trẻ lấy kem, lấy phấn trang điểm cho bà…

04/10/2023 lúc 15:19

Có một thời như thế em ơi
Máu nhuộm đỏ mảnh đất nghèo nắng gió
Thành tiếng hát bay lên cùng sắc đỏ
Và tình yêu không nói hết bằng lời

04/10/2023 lúc 15:19

 Quê ta đây
Trập trùng núi thẳm, dãy Trường Sơn quằn nặng gánh sơn hà.
Chấp chới cát vàng, "đại trường sa" gồng mình ôm đất nước. 
Trên có trời xanh
Dưới là nước biếc
Thổ thần một bến sông Hiền
Văn nhân đôi bờ hào kiệt. 

04/10/2023 lúc 15:19

T





ất cả đều nghĩ rằng, đó là trận đánh cuối cùng, kết thúc hai cuộc kháng chiến kéo dài non ba mươi năm. Đến bảy giờ sáng ngày mai, 28/1/1973, ở miền Bắc, miền Nam bọn trẻ đến trường như thường lệ và nghe cô giáo công bố: Từ hôm nay, hai lăm tháng chạp, bắt đầu kỳ nghỉ tết Quý Sửu. Chúng sẽ a lên sung sướng. Bản tin thời sự sáu giờ sáng của cả hai đài Hà Nội và Sài Gòn sẽ công bố tin sốt dẻo: Một giờ nữa, bảy giờ sáng (đầu giờ Thìn) hiệp định Pa-ri có hiệu lực, súng sẽ không nổ nữa, người sẽ không chết nữa.

04/10/2023 lúc 15:19

Mùa hè 1966.
Vĩnh Linh, vùng đất sát bờ bắc sông Hiền Lương đã bị máy bay phản lực của Mỹ dội bom thường xuyên, không còn một mái nhà nào nguyên vẹn nữa. Đâu cũng loang lổ màu đất đỏ do bom đạn cày xới lên. Mọi công sở và thường dân đều phải sơ tán vào các cánh rừng còn sót lại một ít màu xanh.
Đơn vị chúng tôi hành quân đến Vĩnh Linh thì đường phía nam sông Hiền Lương bị tắc, do địch càn và đóng chốt trên đường mòn Trường Sơn, chưa biết thời gian bao lâu. Tất cả các đoàn quân đều phải tạm thời sơ tán vào các cánh rừng, chờ lệnh của cấp trên. Tổ công tác độc lập của chúng tôi chỉ có mười người, được dẫn vào ở nhờ một gia đình công nhân của Nông trường cao su Quyết Thắng đang sơ tán trong các cánh rừng.