Ngày 14 - 5 - 2011, Bộ Chính trị (Khóa XXI) ban hành Chỉ thị số 03-CT/TW về “Tiếp tục đẩy mạnh việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”. Sau 5 năm thực hiện đã đạt được kết quả bước đầu góp phần quan trọng vào việc thực hiện thắng lợi đường lối, chủ trương của Đảng, Nhà nước, ổn định và phát triển đất nước. Gần đây, ngày 15 - 5 - 2016, Bộ Chính trị (Khóa XXII) lại ban hành Chỉ thị số 05-CT/TW về “Đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh”. Như vậy nội hàm của Chỉ thị 05 (2016) rộng hơn Chỉ thị 03 (2011), và theo đó mục đích, yêu cầu và nội dung thực hiện cũng rộng và sâu hơn.
Về mục đích, yêu cầu: Chỉ thị 03 (2011) xác định phải nhận thức sâu sắc những nội dung cơ bản và giá trị to lớn của tư tưởng, đạo đức và phong cách Hồ Chí Minh; tạo chuyển biến mạnh mẽ và sâu sắc hơn nữa về ý thức tu dưỡng, rèn luyện, nâng cao đạo đức cách mạng, đấu tranh chống chủ nghĩa cá nhân, cơ hội, thực dụng, đẩy lùi sự suy thoái về tư tưởng, đạo đức, lối sống và các tệ nạn tham nhũng, tiêu cực… Yêu cầu đặt ra là: tạo sự thống nhất cao về nhận thức trong Đảng và xã hội về ý nghĩa, tầm quan trọng trong việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, coi đây là công việc thường xuyên, hàng ngày, là trách nhiệm cụ thể, thiết thân của mọi cán bộ, đảng viên và nhân dân. Yêu cầu phải lãnh đạo, chỉ đạo đồng bộ, chặt chẽ, kết hợp việc học tập, làm theo với công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng, các cuộc vận động và các phong trào đang triển khai trong Đảng và xã hội. Đồng thời đề cao ý thức tự tu dưỡng, rèn luyện của mỗi người, nhất là vai trò gương mẫu của cán bộ chủ chốt các cấp, của người đứng đầu, của cấp trên; thường xuyên kiểm tra, đôn đốc thực hiện nghiêm các quy định, nội quy của cơ quan, đơn vị và chịu sự giám sát của nhân dân.
Chỉ thị 05 (2016) vừa thể hiện đầy đủ mục đích nêu tại Chỉ thị 03 (2011), nhưng đòi hỏi cao hơn, rộng hơn. Không chỉ học tập và làm theo tấm gương đạo đức mà còn học tập và làm theo tư tưởng và phong cách của Bác. Phải tạo ra sự chuyển biến mạnh mẽ về nhận thức và hành động trong Đảng, hệ thống chính trị và nhân dân, đưa việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức và phong cách Hồ Chí Minh thành việc tự giác, thường xuyên của cấp ủy, tổ chức Đảng, chính quyền, mặt trận và các tổ chức chính trị xã hội các cấp; của từng địa phương, cơ quan, đơn vị, trước hết là người đứng đầu, của cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức, đoàn viên, hội viên… Yêu cầu đặt ra tại Chỉ thị 05 (2016) là phải góp phần xây dựng Đảng trong sạch vững mạnh về chính trị, tư tưởng, tổ chức và đạo đức, xây dựng đội ngũ cán bộ, nhất là đội ngũ cán bộ cấp chiến lược đủ năng lực, phẩm chất, ngang tầm nhiệm vụ; ngăn chặn, đẩy lùi sự suy thoái về tư tưởng, đạo đức, lối sống và những biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ; đẩy mạnh phòng chống tham nhũng, lãng phí, quan liêu; làm cho tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh thật sự trở thành nền tảng tinh thần vững chắc của đời sống xã hội, xây dựng văn hóa con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững và bảo vệ vững chắc Tổ quốc, vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh.
Về nội dung chủ yếu cần thực hiện: Chỉ thị 03 (2011) xác định tổ chức học tập tư tưởng và tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh thể hiện cụ thể trong công việc thường ngày, trong quan hệ với nhân dân, đồng chí, đồng nghiệp; xây dựng và tổ chức thực hiện những chuẩn mực đạo đức theo tư tưởng và tấm gương của Bác, phù hợp đặc điểm của từng ngành, địa phương, cơ quan, đơn vị, quy định rõ trách nhiệm tự giác đi đầu, gương mẫu của cán bộ lãnh đạo chủ chốt, người đứng đầu, của cán bộ, đảng viên; đưa việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh vào sinh hoạt thường xuyên của tổ chức Đảng, chính quyền, đoàn thể; biên soạn chương trình, giáo trình về đạo đức Hồ Chí Minh để giảng dạy ở các cấp học, bậc học và đào tạo, bồi dưỡng cán bộ với các hình thức phù hợp, coi trọng việc giáo dục đạo đức, lối sống theo tấm gương Bác Hồ; đẩy mạnh việc tuyên truyền về tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, về các điển hình tiên tiến với nhiều hình thức phong phú, sinh động; định kỳ tổ chức kiểm tra, đôn đốc, sơ kết, tổng kết…
Chỉ thị 05 (2016) vừa khẳng định lại các nội dung chủ yếu cần thực hiện nêu tại Chỉ thị 03 (2011); đồng thời chỉ rõ và cụ thể hệ thống quan điểm, tư tưởng Hồ Chí Minh; quan điểm và tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh; phong cách Hồ Chí Minh. Đó là hệ thống quan điểm, tư tưởng Hồ Chí Minh về giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng xã hội và con người; về độc lập dân tộc gắn với chủ nghĩa xã hội; về kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại, về sức mạnh của nhân dân, về khối đại đoàn kết toàn dân tộc, về quyền làm chủ của nhân dân, xây dựng nhà nước của dân, do dân, vì dân; về quốc phòng toàn dân, an ninh nhân dân, xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân; về xây dựng, phát triển kinh tế và văn hóa, không ngừng nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân; về đạo đức cách mạng; về chăm lo, bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau; về xây dựng Đảng,… Đó là các quan điểm và tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh về: Tuyệt đối trung thành, kiên định lý tưởng cách mạng, đặt lợi ích của Đảng, của đất nước, dân tộc lên trên tất cả; hết lòng, hết sức phục vụ Tổ quốc, phụng sự nhân dân, tận trung với nước, tận hiếu với dân; hết lòng yêu thương đồng bào, đồng chí, yêu thương con người; cần, kiệm, liêm chính, chí công vô tư, thật sự là công bộc của nhân dân, kiên quyết chống chủ nghĩa cá nhân, cơ hội,… Đó là phong cách Hồ Chí Minh: Phong cách tư duy độc lập, tự chủ, sáng tạo, luôn gắn chặt lý luận với thực tiễn; phong cách làm việc dân chủ, khoa học, kỹ lưỡng, cụ thể, tới nơi, tới chốn; phong cách ứng xử văn hóa, tinh tế, đầy tính nhân văn, thấm đậm tinh thần yêu dân, trọng dân, vì dân; phong cách nói đi đôi với làm, đi vào lòng người; nói viết ngắn gọn, dễ hiểu, dễ nhớ, dễ làm; phong cách sống thanh cao, trong sạch, giản dị; phong cách quần chúng, dân chủ, tự mình nêu gương,… Những phong cách đó phản ánh những giá trị cốt lõi trong tư tưởng đạo đức của Người và được thể hiện vô cùng sinh động, tự nhiên, độc đáo, có sức thu hút, cảm hóa kỳ diệu trong hoạt động, ứng xử hàng ngày.
Yêu cầu đưa việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh vào chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội XII của Đảng, Nghị quyết của Cấp ủy và nội dung sinh hoạt thường xuyên của Chi bộ, gắn với các cuộc vận động, các phong trào thi đua yêu nước, với việc thực hiện nhiệm vụ chính trị và giải quyết các vấn đề bức xúc; nổi cộm; gắn với xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế. Lãnh đạo, chỉ đạo chặt chẽ việc triển khai thực hiện theo phương châm “trên’’ trước “dưới’’ sau; “trong trước ngoài sau” “học đi đôi với làm theo” kết hợp giữa “xây” với “chống”. Xây dựng, hoàn thiện chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp, đạo đức công vụ ở từng cấp, từng ngành, cơ quan, đơn vị với phương châm “sát chức năng, nhiệm vụ, ngắn gọn, dễ nhớ, dễ thực hiện và đánh giá việc thực hiện”. Tiếp tục biên soạn chương trình, giáo trình về tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh để giảng dạy, bồi dưỡng bằng các hình thức phù hợp gắn với giáo dục công dân, đạo đức nghề nghiệp…
Về tổ chức thực hiện: Chỉ thị 03 (2011) yêu cầu Ban Thường vụ trực tiếp là Bí thư cấp ủy các cấp trực tiếp chỉ đạo, không thành lập Ban chỉ đạo các cấp. Các tỉnh ủy, thành ủy, ban cán sự đảng, đảng đoàn lãnh đạo tổ chức và hướng dẫn việc thường xuyên học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh ở địa phương, ngành, tổ chức, cơ quan, đơn vị mình. Ban Tuyên giáo là cơ quan thường trực, có bộ phận giúp việc với một số cán bộ chuyên trách, giúp cấp ủy trong việc tổ chức, chỉ đạo học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh. Tại các ngành, địa phương, cơ quan, đơn vị, thành lập bộ phận giúp việc tinh gọn, nòng cốt là một số cán bộ của Ban Tuyên giáo để tham mưu, giúp thường vụ cấp ủy chỉ đạo thực hiện chủ trương này. Xúc tiến xây dựng chương trình, nội dung học tập; cụ thể hóa các chuẩn mực đạo đức cách mạng và hướng dẫn thực hiện; đưa nội dung học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh vào sinh hoạt hằng tháng của các tổ chức Đảng, chính quyền, đoàn thể; thiết kế chương trình giảng dạy của các nhà trường; nội dung, phương thức kiểm tra, đánh giá kết quả; kế hoạch sơ kết, tổng kết; quy chế phối hợp chỉ đạo, quy định về trách nhiệm nêu gương của cán bộ lãnh đạo… Các cơ quan thông tin đại chúng, đội ngũ báo cáo viên thường xuyên tuyên truyền về tư tưởng, tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, về các điển hình tiên tiến, người tốt, việc tốt trong học tập và làm theo tấm gương đạo đức của Bác.
Chỉ thị 05 (2016) khẳng định phải tiếp tục thực hiện các công việc cơ bản nêu tại Chỉ thị 03-CT/TW (2011); đồng thời nhấn mạnh một số việc quan trọng vừa trước mắt, vừa lâu dài cần tập trung lãnh đạo, chỉ đạo. Yêu cầu các tỉnh ủy, thành ủy, ban cán sự đảng, đảng đoàn, đảng ủy trực thuộc Trung ương lãnh đạo, chỉ đạo tổ chức và hướng dẫn việc thường xuyên học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh ở địa phương, ngành, tổ chức, cơ quan, đơn vị mình. Ban Tuyên giáo Trung ương là cơ quan giúp việc Bộ Chính trị, Ban Bí thư Trung ương Đảng chỉ đạo tổ chưc thực hiện Chỉ thị của Bộ Chính trị; Ban Tuyên giáo cấp ủy và cơ quan tuyên giáo các ngành, đoàn thể là cơ quan giúp việc cấp ủy và lãnh đạo các ngành, đoàn thể cùng cấp chỉ đạo tổ chức thực hiện Chỉ thị của Bộ Chính trị khẩn trương nghiên cứu làm sâu sắc thêm những nội dung cơ bản của tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh; đồng thời, xây dựng chương trình, hướng dẫn nội dung học tập, sinh hoạt định kỳ, sinh hoạt chuyên đề của các cấp ủy, tổ chức Đảng, chính quyền, đoàn thể các cấp, định hướng nội dung, chương trình giảng dạy về tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh trong hệ thống giáo dục quốc dân; coi trọng công tác sơ kết, tổng kết hằng năm và toàn khóa; Các cơ quan thông tin đại chúng, đội ngũ báo cáo viên tuyên truyền về các điển hình tiên tiến, gương người tốt, việc tốt, những cách làm sáng tạo trong học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, uốn nắn những biểu hiện lệch lạc, những cách làm hình thức, kém hiệu quả… Tổ chức thực hiện là khâu quan trọng quyết định thành công của mọi chủ trương, quyết định.
N.V.D
