|
L |
à người Việt Nam đầu tiên tạo ra những bức tranh đầy chất nghệ thuật từ hoa lá ép; tổ chức triển lãm tranh ở bốn thành phố: Hà Nội, Sài Gòn, Huế, Đà Nẵng, có tranh bán ở nhiều nước trên thế giới; cô Võ Thị Quỳnh - cựu giảng viên trường Quốc học Huế đã trở nên khá nổi tiếng trên các phương tiện thông tin đại chúng. Vóc dáng thướt tha, dịu dàng, đậm chất Huế nhưng cô Quỳnh lại là một người con Quảng Trị với tấm lòng đau đáu hướng về quê hương.
Sinh ra và lớn lên ở làng Trâm Lý (nay thuộc xã Hải Quy, Hải Lăng, Quảng Trị), thuở nhỏ, cô bé Võ Thị Quỳnh đã có tình yêu đặc biệt với những chiếc hoa, cọng cỏ bình dị bên mình. Mặc cho gió Lào và nắng hè bỏng rát, những bông hoa, ngọn lá mỏng manh vẫn gồng mình chiến thắng thiên nhiên khắc nghiệt để khoe hương, đua sắc với đời. Tâm hồn đa cảm khiến cô bé Quỳnh cảm thấy xót thương cho số phận sớm nở, tối tàn của những chiếc lá, cành hoa nhỏ bé. Và cô luôn đau đáu ý nghĩ, phải làm sao để giữ lại cái hồn của hoa, làm cho hoa, lá tồn tại vĩnh hằng...
Tuổi học trò mộng mơ với những thú chơi hồn nhiên, trong đó, trò ép hoa, lá vào những trang vở luôn được nhiều cô bé yêu thích. Tuy vậy, đối với Quỳnh, trò chơi này không chỉ đơn thuần là chơi, nó phần nào còn an ủi được tấm lòng của một con người yêu hoa nhưng lại bất lực trước quy luật"sinh tử" của tự nhiên. Khác với bao bạn bè cùng trang lứa, Quỳnh lưu giữ rất lâu và cẩn thận những "kiệt tác" hoa lá ép của mình.
“Ngày xưa chỉ là ép cho vui thôi em nờ, tức là mình thích răng thì ép nấy. Đến năm 1992, sau một trận ốm nặng tưởng chừng không qua khỏi, cô cảm nhận được sự mong manh, vô thường của đời người và thấy sự sống thật đáng quý biết bao nhiêu. Khi khỏi bệnh, cô đã lấy hoa lá mà mình ép được từ trước đến nay ghép lại, tạo thành bức tranh "Con gà", vừa để kỷ niệm mình được cải tử hoàn sinh, vừa để chào mừng Xuân Quý Dậu 1993..." Cô Quỳnh tâm sự với tôi bằng giọng nói Quảng Trị pha lẫn chất Huế nhè nhẹ.
Bức tranh đầu tiên của cô Võ Thị Quỳnh ra đời bằng tâm huyết và nỗi niềm của một người vừa bước ra từ cõi chết. Hiểu được khát khao được sống, được cống hiến của những chiếc lá, cành hoa muốn vượt lên thiên nhiên khắc nghiệt để toả hương cho đời nhưng cuối cùng cũng không thoát khỏi vòng luân hồi, cô đã tìm cách "hồi sinh", làm cho chúng sống lại qua bàn tay khéo léo và con tim đa cảm của người nghệ sỹ. Những cành hoa, ngọn lá tưởng chừng đã "chết" về mặt lý thuyết, đã héo khô, không còn xanh tươi nhưng qua bàn tay của cô, chúng trở thành những bức tranh có hồn, đầy chất nghệ thuật.
Nhận được nhiều lời khen từ bạn bè và gia đình, đặc biệt là từ người chồng - Nhà văn Nguyễn Quang Hà, cô Quỳnh như được tiếp thêm sức mạnh cũng như niềm cảm hứng để tiếp tục đi theo niềm đam mê của mình. Giữa lúc cuộc sống còn nhiều khó khăn, vất vả, công việc khá bộn bề nhưng nhà văn Nguyễn Quang Hà vẫn luôn động viên cô cả về vật chất lẫn tinh thần. Đạt Giải cuộc thi Ký, Báo Văn nghệ, ông đã mua tặng cô 20 khuôn tranh; tiếp thêm động lực cho cô trong bước đường sáng tạo để từ đó, những bức tranh hoa lá ép tiếp theo lần lượt được ra đời.
Nói thì đơn giản nhưng để làm ra một bức tranh hoa lá ép là cả một quá trình gian khó, đòi hỏi sự tỉ mẩn, công phu và nhiệt huyết của người nghệ sỹ. Đầu tiên là công đoạn phác thảo. Nội dung của bức tranh được cô Quỳnh phác thảo trên bản giấy nền được chọn lựa kỹ lưỡng. Tiếp đến, cô tỉ mẩn tìm kiếm những chiếc lá, cành hoa ép khô có màu sắc, hình dạng phù hợp với nội dung đã được phác thảo. Cuối cùng là công đoạn ghép tranh. Công đoạn này mất khá nhiều thời gian và cần sự kiên trì, tập trung cao độ. Một bức tranh, thường mất ít nhất một tuần mới hoàn thành; có bức mất cả mấy tháng trời. Là một cô giáo dạy chuyên văn, chưa qua một lớp đào tạo nào về mỹ thuật, hội hoạ, cô đã gặp không ít khó khăn. Nhưng với lòng kiên trì và chịu khó học hỏi kinh nghiệm từ những hoạ sỹ trong nghề, từ sách vở, tài liệu, Internet, cô đã đạt được những thành công đáng trân trọng và cảm phục.
Từ bức tranh "Con gà" đầu tiên sáng tác vào năm 1992, đến nay, cô đã có một “gia tài" nghệ thuật đáng ngưỡng mộ. Cô đã tổ chức được bốn cuộc triển lãm tranh ép hoa lá tại Đà Nẵng (1993), Huế (1994), Hà Nội (1998), Thành phố Hồ Chí Minh (2001) cùng các cuộc triển lãm chung với các hoạ sỹ khác. Những cuộc triển lãm này đã thu hút rất đông hoạ sỹ và những người yêu mến nghệ thuật cả nước tham dự. Trước những tác phẩm tranh ép hoa lá đẹp về hình thức, lạ về cách thể hiện, phong phú về đề tài, cô đã nhận được rất nhiều lời khen ngợi. Đặc biệt, cô Võ Thị Quỳnh được biết đến là người đầu tiên khai sáng cho con đường tranh nghệ thuật ép hoa lá của Việt Nam. Không chỉ biết đến trong nước, tranh của cô còn đến được nhiều quốc gia trên thế giới như Úc, Nhật Bản, Mỹ. Nhiều du khách khi đến Huế đã đến tận nhà chọn mua tranh và để tận mắt chứng kiến sự tài hoa của nữ nghệ sỹ quê Quảng Trị.
Khi được hỏi tranh của cô lấy cảm xúc từ đâu và có bao nhiêu bức sáng tác về chủ đề quê hương Quảng Trị, cô Quỳnh tâm sự:
"Tranh của cô lấy cảm xúc chủ yếu từ đời sống hàng ngày, đặc biệt là về quê hương Hải Lăng, Quảng Trị và những xúc cảm từ thuở còn con gái, đặc biệt là thời gian theo học ở trường Nguyễn Hoàng, nay là Trường THPT thị xã Quảng Trị. Những kỷ niệm về thời thơ ấu được sống trên quê hương đã đi vào những tác phẩm của cô rất tự nhiên như chính hơi thở của mình; bức tranh "Con đường thơ ấu", "Mái trường xưa" đều bắt nguồn từ những ký ức tươi đẹp đó. Từ lâu, cô có một ước mơ được ngồi trên máy bay, bay trên bầu trời, rồi rắc những hạt giống của cây hoa mai xuống quê hương mình. Mảnh đất Quảng Trị trơ trọi do chiến tranh, lại chịu sự khắc nghiệt của thời tiết, sẽ bừng hẳn lên màu vàng tươi, rực rỡ của hoa mai- thật tuyệt vời làm sao!
Mảnh đất nghèo chịu đủ khắc nghiệt của thiên nhiên và đạn bom mà Chế Lan Viên đã từng nói đến: “Cuộc sống gian lao ít tiếng nói cười/ Chỉ tiếng gió mù trời chen tiếng súng"... ấy vậy mà hoa vẫn nở, người vẫn sống, vẫn ngoan cường trong chiến đấu và sáng tạo trong sự nghiệp dựng xây. Người Quảng Trị là vậy, đã quen gian khó, như những bông hoa, ngọn lá trên đất này; chính ý chí và nghị lực là sức mạnh để người dân Quảng Trị mình vượt qua mọi gian nan..."
Mặc dù là nghệ nhân nổi tiếng làm tranh hoa ép nhưng hiện tại, cô Võ Thị Quỳnh vẫn chưa mở một lớp dạy ghép tranh nào để những người đam mê môn nghệ thuật này được theo học hay chia sẻ sở thích. Khi hỏi cô có dự định về Quảng Trị thực hiện một cuộc triển lãm không? Cô Quỳnh hào hứng chia sẻ: Có chứ em. Đây chính là điều cô nung nấu từ lâu. Trước đây, cũng có người muốn giúp cô mở triển lãm ở Quảng Trị nhưng vì nhiều lý do nên vẫn chưa thực hiện được. Trong thời gian tới, cô sẽ nỗ lực thực hiện bằng được ước nguyện này. Đặc biệt, cô sẽ mở một lớp dạy làm thiệp từ hoa lá ép ở Quảng Trị; vừa tạo công ăn việc làm cho người dân quê mình, vừa sản xuất những món quà lưu niệm "đậm chất Quảng Trị", làm quà cho những du khách đến thăm mảnh đất nắng gió, kiên trung này.
Ngắm những bức tranh ép lá hoa tuyệt đẹp, nghe cô Quỳnh tâm sự về quá trình sáng tạo và những tâm huyết về quê hương, tôi cứ miên man suy nghĩ: Người Quảng Trị mình dù sống và làm việc ở nơi đâu cũng thể hiện được sự tài hoa và thành công trên nhiều lĩnh vực. Nhưng điều đáng quý nhất là tấm lòng của họ dành cho quê hương; thật đúng như lời một câu hát: "Cho dù ở phương trời phiêu bạt. Nhưng suối nguồn nào cũng về với biển Đông..."
L.P.N.L
