Ngợi ca Đông Hà đổi mới, phát triển, đi lên trên con đường hội nhập, suốt 28 năm qua, có một tiếng thơ luôn vang vọng. Đó là tiếng thơ của Câu lạc bộ thơ Sông Hiếu.
Được sự giúp đỡ và chỉ đạo của Thành uỷ, Uỷ ban Thành phố Đông Hà, năm 1986 Câu lạc bộ thơ Sông Hiếu ra đời, tập hợp những nhà thơ chuyên nghiệp và những người yêu thơ vào một tổ chức do Phòng văn hóa thị xã Đông Hà nay là Trung tâm Văn hóa Thông tin thành phố Đông Hà quản lý. Từ đó, Câu lạc bộ thơ Sông Hiếu liên tục hoạt động phục vụ nhiệm vụ chính trị, góp phần xây dựng phong trào văn hóa văn nghệ quần chúng của thành phố Đông Hà và của tỉnh Quảng Trị ngày càng lớn mạnh.
Nhiều nhà thơ của Câu lạc bộ Sông Hiếu là cán bộ của tỉnh Quảng Trị, đương chức hoặc đã về hưu: Nguyễn Minh Kỳ nguyên Chủ tịch Uỷ ban Nhân dân tỉnh, Lê Văn Hoan nguyên Chủ tịch UBMTTQVN tỉnh, Thanh Minh Phó Chủ tịch Hội Nhà báo, Thúy Sâm nhà báo, Trưởng Ban trị sự Tạp chí Cửa Việt… Có các sĩ quan quân đội: Đại tá Nguyễn Hữu Quý, Thượng úy Đậu Trung Thành… và cả những nhà thơ chuyên nghiệp: Cao Hạnh, Nguyễn Hữu Quý, Hoài Quang Phương…
Đây đó trong văn đàn, do ảnh hưởng những tư tưởng nhập ngoại, đã có hiện tượng than mây khóc gió, thì tiếng thơ của Sông Hiếu trước sau vẫn là “tiếng nói đồng ý, đồng tình, là tiếng nói đồng chí” (Tố Hữu). Một trong những đề tài lớn các nhà thơ Sông Hiếu thường đề cập đến là Thành phố trẻ Đông Hà: Nguyễn Văn Dùng có “Thành phố trẻ”, “Xuân về bên kia sông Hiếu” Nguyễn Trung Hữu có “Đông Hà những chiều nghiêng” Lê Giang Hà có “Thành phố ngã ba”, “Hiếu Giang” Hoàng Công Kiên “Thành phố ta yêu” Kim Ngọc “Đông Hà tầm cao mới”… Trong 28 năm qua đã có hàng trăm bài thơ viết về Đông Hà được xuất bản, hoặc được trình bày trong các cuộc giao lưu văn hóa văn nghệ quần chúng, đặc biệt trong ngày hội thơ thường niên mừng Đảng mừng Xuân vào dịp tết Nguyên Đán.
Đông Hà là thành phố trung tâm của tỉnh Quảng Trị, có vị trí chiến lược quan trọng trên Hành lang kinh tế Đông Tây. Sự phát triển của Đông Hà có ý nghĩa biểu trưng cho sự phát triển của toàn tỉnh Quảng Trị. Đó là một trong những lý do để các nhà thơ của Câu lạc bộ thơ Sông Hiếu xúc động trước sự đổi thay diệu kỳ của thành phố. Hoài Nhạn viết:
Có một Đông Hà lóng lánh sắc xuân
Những đóa hồng mai đua nhau nở rộ
Tíu tít người xe, xôn xao đường phố
Những nụ cười xen lẫn nụ hoa.
Nguyễn Trung Hữu viết:
…Thành phố lên tầng
Giữa lung linh sắc màu dáng vóc
Đường lên hướng mở thênh thang
Đi lên từ đổ nát, tan hoang đến thảm khốc sau chiến tranh. Những ngày đầu hòa bình năm 1975, là một Đông Hà hoang phế, ngổn ngang những đống bê tông vỡ vụn, mảnh tôn, sắt thép, mảnh bom và vô số những đầu đạn chưa nổ. Nhà thơ Nguyễn Trung Hữu tâm sự: “Sau giải phóng mình về Đông Hà, đau lắm cậu ạ. Thành phố như Hirosima bị bom nguyên tử hủy diệt.”
Phải chăng có được những tình cảm biết xưa, hiểu nay mà khi viết về Đông Hà thời thịnh vượng, Nguyễn Trung Hữu vui đến thế: Đất bắt rễ chất màu sức lực/ Vượt ngày lên xây mới tháp đài; Kim Ngọc viết: Mồ hôi thấm ướt trong từng tấc đất/ Hạnh phúc này xương máu nở cờ hoa; Còn nhà thơ Lê Văn Hoan thì viết: Ngỡ ngàng bão lũ vừa qua/ Mà phiên chợ tết ngập hoa lối về.
Các nhà thơ Sông Hiếu hiểu rõ khởi nguồn đi lên từ sự đau thương, đi lên từ mảnh đất nhiễm nặng chất độc da cam, vô vàn những vật liệu nổ còn sót lại, từ sự khốc liệt của một miền lụt bão và hạn hán, đất bạc màu vì mưa nắng, cơ sở vật chất của buổi đầu xây dựng gần như không có gì, vì vậy, được thế đã là quá mừng. Tiếng thơ của Hoàng Công Kiên như lời tâm sự, như nhắn nhủ ai đó về một sự nhận thức:
Như nàng tiên chuyện cổ tích ngày xưa
Từ mái tôn lều bạt lưa thưa
Bỗng vụt dậy những tòa cao ốc
Phố nối phố, đường ngang, đường dọc
Tọa giữa hành lang cửa ngõ Đông - Tây
…
Rũ bụi đứng lên từ tro tàn đổ nát
Gạch đá chắt chiu bằng mồ hôi nước mắt
Của bao người vì đất nước hy sinh.
Trong thơ Đậu Trung Thành, ngày xưa ấy và ngày hôm nay luôn gắn kết, bổ sung cho nhau về một nhận thức. Niềm vui và hạnh phúc với một Đông Hà đổi mới có cơ sở bền vững từ diễn biến khốc liệt của lịch sử:
Đông Hà ơi nơi tôi lớn lên
Đồng khô cháy nứt cong từng vệt lửa
Sắn lát khô, thay cơm qua mùa lũ
Đêm không đèn tiếng mõ gõ cầm canh
Hôm nay… lối mòn nhỏ giờ thành đại lộ
Xóm tranh nghèo đã hồng tươi sắc phố
Đông Hà được như hôm nay là nhờ sự phấn đấu của người dân Đông Hà, của nhân dân toàn Quảng Trị, trực tiếp lãnh đạo là Đảng bộ các cấp của Quảng Trị. Nguyễn Đức Triêm, nhà thơ của Sông Hiếu, biệt động quân thời chống Pháp, cựu tù Côn Đảo đã viết:
Đảng người lãnh đạo thiên tài
Đảng dang tay rộng chỉ từng bước đi
Nhiều người có sự suy nghĩ: Thơ ca quần chúng, thơ câu lạc bộ có thể đạt được nội dung trong sáng, đạt cái tình cái duyên nhưng non về phương diện nghệ thuật. Lao động thơ là một lao động đặc thù, ngoài khả năng trí tuệ còn phải có năng khiếu và dày công tôi luyện. Không phải thơ của Sông Hiếu bài nào cũng hay nhưng nhiều bài trong số đó đã đạt đến sự nhuần nhuyễn giữa nội dung và nghệ thuật. Không chỉ ở những người làm thơ lâu năm, những cây bút trẻ cũng tạo được sự bất ngờ. Trần Thị Tuyết Thanh là một điển hình trong số đó. Thanh mới tham gia ở câu lạc bộ thơ Sông Hiếu nhưng đã có nhiều thơ được in trên các báo và tạp chí trung ương và địa phương. Ngôn từ và hình ảnh trong thơ Thanh khá độc đáo và bất ngờ, ví như những câu sau đây:
- Phút bâng quơ bắt gặp mình nhìn trộm
Đêm trở mình đếm gió trở qua vai.
...
- Em đã về ngang phố một cơn mưa
Dang tay hứng lấy những ngày thơ dại
Bong bóng mênh mang trói chân người ở lại
Năm tháng chẳng qua đi, năm tháng đợi người.
Có một tiếng thơ như thế đã vang vọng hàng chục năm cùng sự phát triển và đi lên của thành phố, và càng ngày nội dung và hình thức càng được nâng lên. Đó không chỉ là tiếng thơ của những thi sĩ, đó còn là tiếng lòng của người lao động Quảng Trị đối với thành phố trẻ của mình. Từ niềm riêng, thơ ca bao giờ cũng đi tới tình cảm chung của muôn người. Tiếng nói “đồng chí, đồng tình” là vậy.
Từ vài chục nhà thơ và người yêu thơ, đến nay Câu lạc bộ thơ Sông Hiếu đã có gần một trăm hội viên, đã xuất bản nhiều tuyển tập thơ, nhiều tác phẩm được đăng tải trên các báo và tạp chí. Nhiều người trong số đó đã trở thành những nhà thơ chuyên nghiệp như: Võ Văn Luyến, Hoài Quang Phương, Phan Văn Quang, Hoài Nhạn, Kim Quý… Tiếng thơ ca ngợi sự đổi mới của quê hương, biết ơn Đảng, biết ơn người lao động... có lẽ vì thế càng có thêm nhiều sắc màu, nhiều cung bậc trữ tình. Câu lạc bộ thơ Sông Hiếu đã có và sẽ có mãi một tiếng thơ vang vọng tươi thắm những sắc màu.
L.V.T
