Người & đất quê hương

19/08/2023 lúc 16:57

T





ôi sống hơn hai mươi năm ở Hà Nội, gần hai mươi năm ở Huế và cũng gần hai mươi năm ở Sài Gòn nhưng cảm giác mình là người Quảng Trị không hề rời khỏi tôi dầu trong giây lát. Tôi không phải là kẻ giáo điều cuồng tín, tin răm rắp vào những giáo huấn ngày xưa như “Không nơi nào đẹp bằng quê hương mình” (Quốc văn giáo khoa thư) hay “Ta về ta tắm ao ta….” (Ca dao). Vậy thì do đâu mà tôi khó quên gốc gác của mình? Suy đi nghĩ lại, cuối cùng tôi tìm ra được vài nhân tố hun đúc cho người Quảng Trị có nét văn hoá khá đặc thù.
Trước hết đó là ngôn ngữ hay nói một cách cụ thể là cách phát âm cũng như từ vựng địa phương. Thời tôi học đại học ở Hà Nội, bạn bè tôi người Bắc thường nhận xét: “Tiếng của mày như tiếng trẻ con, chưa hoàn chỉnh”. Tôi mơ hồ thấy mình tự ti vì cách phát âm nặng, nhầm lẫn thanh hỏi ngã.v.v. Cũng may là thế hệ tôi đã thạo dụng từ phổ thông, biết nói cái “đầu” chứ không phải là cái “trôốc”, biết nói cái “sân” chứ không phải là cái “cươi” như các bậc cha chú ngày trước. Về sau khi có dịp làm quen với những nghiên cứu ngôn ngữ học, tôi phát hiện ra rằng tiếng Quảng Trị chứa rất nhiều từ Việt cổ. Những từ này theo thời gian “trôi” từ Bắc vào Nam, hoặc giả tồn tại từ thời Quảng Trị thuộc Bộ Việt Thường và lưu giữ qua nhiều biến cố lãnh thổ, khi thuộc Việt, khi thuộc Champa. Chẳng hạn từ “trôốc” mà người Quảng Trị còn dùng thường ngày thì ở ngoài Bắc chỉ có mặt trong cụm từ cố định “ăn trên ngồi trốc”. Tôi nhớ thời nhỏ đi qua vùng An Mỹ thuộc huyện Gio Linh nghe các cụ già gọi con trâu là con “tlâu”, cây tre là cây “tle”. Đối chiếu với tiếng địa phương Nam Định hay Ninh Bình thời các giáo sỹ dòng Tên ghi chữ quốc ngữ để giảng đạo thấy Chúa Trời được gọi là Chúa Blời”… Tiếng Việt cổ xuất phát từ đâu, ngữ hệ Môn-Khmer hay Hán Tạng, tôi không có chuyên môn đủ để đoán nhận nhưng theo thiền sư Lê Mạnh Thát, một người gốc Quảng Trị am tường ngôn ngữ và lịch sử thì rất nhiều từ Việt cổ có trong tiếng Tây Tạng hiện đại, chẳng hạn từ “trôốc” được người Tây Tạng gọi là “gtok”. Từ nỗi tự ti mơ hồ ban đầu, tôi chuyển sang trạng thái mơ hồ tự hào về gốc gác ngôn ngữ. Người Quảng Trị hoá ra thuộc nhóm người Việt cổ trên mảnh đất ngàn năm của mình chứ không hẳn là nhóm người theo chân Chúa Nguyễn đi vào đất Hoành Sơn! Một điều nữa khá đặc biệt gây nên “tính Quảng Trị” cố hữu của tôi là tôi xa quê hương từ hồi muời hai tuổi nhưng giọng nói thì không hề thay đổi. Năm 1975 tôi trở về quê nhà sau gần ba mươi năm xa cách, bà con chú bác ở quê thích thú thấy tôi vẫn giữ tiếng nói quê nhà, không hề pha tạp chút nào...

19/08/2023 lúc 16:57

T





heo lời giới thiệu và chỉ dẫn tận tình của các đồng chí cán bộ hội Cựu chiến binh (CCB) Vĩnh Linh tôi tìm về thôn Đặng Xá xã Vĩnh Lâm để gặp gỡ thương binh - CCB Trần Đình Kính, một trong những cán bộ chiến sĩ dũng cảm kiên trung của đơn vị đặc công thuộc lực lượng Công an Vũ trang (CAVT) bảo vệ giới tuyến Vĩnh Linh sau hiệp định Giơ-ne-vơ, người nổi tiếng một thời vào sinh ra tử trên các chiến trường Vĩnh Linh và Gio Cam, đã lập được nhiều chiến công xuất sắc trong những năm tháng “Ăn cơm bắc, đánh giặc Nam” thời kháng chiến chống Mỹ.
Qua khỏi cầu Châu Thị, đến cổng chào làng Đặng Xá rẽ trái vài trăm mét thì đến nhà bác Trần Đình Kính. Sau phút giây bỡ ngỡ, vợ chồng bác Kính niềm nỡ, thân tình mời tôi vào nhà. Khi hiểu rõ mục đích ý nguyện cuộc viếng thăm của tôi là muốn tìm hiểu những nhân chứng lịch sử cùng những chiến công của quân và dân Vĩnh Linh trong những năm tháng thực hiện phương châm chiến lược thông minh linh hoạt: “Ăn cơm Bắc đánh giặc Nam” nhằm chi viện, chia lửa cùng quân dân Quảng Trị trung dũng kiên cường, tuyến đầu của miền Nam Thành đồng Tổ quốc. Theo dòng ký ức, tôi như được quay ngược thời gian trở về quá khứ cách đây hơn 60 năm với biết bao sự kiện đã in đậm trong tâm khảm của mình. Bác Kính bắt đầu câu chuyện thật cô động và súc tích...

19/08/2023 lúc 16:57

Trước đây sử sách triều Nguyễn rất mực đề cao vai trò chúa Nguyễn Hoàng, nhưng từ sau năm 1945, việc đánh giá về nhân vật lịch sử này chưa thống nhất trong giới Sử học: giữa công và tội, giữa chia cắt và phát triển đất nước, giữa hận thù và ơn nghĩa với chúa Trịnh  - vua Lê… Ngay cả việc Nguyễn Hoàng chọn Quảng Trị làm đất dựng nghiệp và ông đã gắn bó, thủy chung với vùng đất này hơn 55 năm cho đến lúc ông qua đời tại đây, trong khi điều kiện có thể làm cho ông di chuyển thủ phủ theo hướng “Nam tiến” cũng là vấn đề đáng bàn. Đó là một loạt câu hỏi không những làm cho lãnh đạo và nhân dân Quảng Trị băn khoăn cần sớm tìm lời giải đáp mà còn là vấn đề quan tâm của xã hội.
Với mong muốn nhân vật Nguyễn Hoàng được sớm nhìn nhận đúng đắn, đánh giá khách quan để Tỉnh có kế hoạch tôn tạo và phát huy di sản thời Nguyễn Hoàng nên UBND tỉnh Quảng Trị đã phối hợp với  Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam tổ chức hội thảo khoa học Quảng Trị - đất dựng nghiệp của chúa Nguyễn Hoàng (1558 - 1613)...

19/08/2023 lúc 16:57

1. Biển Đông và con đường Nam tiến của Đại Việt
Lịch sử Việt Nam được mở đầu bằng sự ra đời của 3 vương quốc cổ đại đầu tiên là nước Văn Lang - Âu Lạc ở miền Bắc, nước Lâm Ấp - Champa ở miền Trung và nước Phù Nam ở miền Nam. Các vương quốc này cùng có chung một dải Biển Đông, đều tự nhận nguồn gốc biển của mình và trong thực tế biển đã giữ vai trò hết sức quan trọng trong đời sống kinh tế, chính trị, xã hội, thậm chí quyết định sự hưng thịnh hay suy tàn của mỗi vương quốc. Lịch sử Việt Nam do được tích hợp từ 3 dòng như thế, tuy mỗi khu vực vẫn bảo tồn những nét truyền thống riêng, nhưng cũng sớm định hình một xu thế thống nhất của một dòng chảy chủ đạo là từ Văn Lang - Âu Lạc trải qua 1000 năm Bắc thuộc và chống Bắc thuộc đến Đại Việt - Đại Nam và Việt Nam. Lịch sử Việt Nam, vì thế, lại có một quy luật vận động riêng, trong đó năng lực khai chiếm các vùng biển đảo trở thành thước đo sức mạnh và vị thế của một vương triều hay một thời đại.
Chúng tôi chưa tập hợp được nhiều tư liệu của các thời kỳ trước, nhưng chắc chắn đến đời vua Lý Anh Tông, Đại Việt đã có cả một chiến lược biển với các sự kiện năm 1147 “dựng hành dinh ở trại Yên Hưng”1 để cai quản toàn bộ các vùng biển đảo; năm 1149 “cho lập trang ở nơi hải đảo, gọi là Vân Đồn để mua bán hàng hóa quý, dâng tiến sản vật địa phương”2; năm 1161 “đem 2 vạn quân đi tuần các nơi ven biển Tây Nam để giữ yên miền biên giới”3; năm 1771 “vua đi tuần các hải đảo, xem khắp hình thế núi sông, muốn biết dân đinh đau khổ và đường đi xa gần thế nào”4 và năm 1172 “vua đi tuần các hải đảo ở địa giới các phiên bang Nam Bắc, vẽ bản đồ ghi chép các phong vật rồi về”5... Lúc này lãnh thổ của Đại Việt đã mở rộng đến Quảng Trị và Biển Đông cũng được mở rộng đến biển Champa.
Bước sang thời Trần, công việc tổ chức khai thác và quản lý và phòng thủ biển đảo càng ngày càng được tổ chức quy củ và hiệu quả hơn. Trong cuộc kháng chiến chống xâm lược Mông - Nguyên thế kỷ XIII của quân dân Đại Việt và Champa đã sát cánh cùng nhau khai thác sức mạnh sở trường của mình tiềm ẩn nơi biển đảo để đánh bại đội quân xâm lược hùng mạnh nhất thế giới đương thời, không chỉ một lần mà đến cả ba lần. Năm 1301 vua Trần Nhân Tông đã mở rộng lãnh thổ, lãnh hải đến vùng Thừa Thiên và hơn trăm năm sau, vào năm 1402, trước khi bị quân Minh xâm lược, lãnh thổ, lãnh hải của nước Đại Ngu đã được mở rộng đến Quảng Ngãi...
 

19/08/2023 lúc 16:57

Đ





ó là câu chuyện của những năm sáu bảy sáu tám.
Tôi người lính “ăn cơm Bắc đánh giặc Nam”. Đi hết một vòng “Vĩnh Linh luỹ thép” mới thấy đây là nơi “lửa chọi lửa”. “mặt đất nứt chiến hào” từ làng này qua làng khác được nối thông bằng ngoằn ngoèo những giao thông hào đào ngang tới ngực.
Qua sông Bến Hải, tôi men theo lối vào làng Huỳnh Hạ. Cánh đồng khô cỏ cháy. Thi thoảng có một căn hầm dân quân trụ lại. Hố bom và hố pháo loang lổ. Mặt đất như trên bề mặt mặt trăng. Từ Huỳnh Hạ đi ra Duy Viên qua làng Phúc Lâm là hậu cứ của trung đoàn 37 đơn vị hỗ trợ cho các xã phía Nam. Hồ Xá chỉ còn lại những đống gạch vỡ, xương sắt trồi ra. Vĩnh Nam, Vĩnh Trung, Vĩnh Kim, Vĩnh Thạch... là những làng chiến đấu chỉ còn lại ông già và nữ dân quân. Bầu trời lúc nào cũng sôi sùng sục. Tiếng máy bay gầm rít, tiếng súng cao xạ nổ lục bục, chen lẫn tiếng súng trường K44 nổ từng phát một...

19/08/2023 lúc 16:57

N





ăm 1987, tôi và anh Nguyễn Văn Trung (hiện nay đã chuyển sang công tác ở đài Truyền hình Huế) có một chuyến công tác ở Hà Nội. Thời này các con đường quá xấu, cầu phà nhiều, phương tiện giao thông cũ nát, nên mỗi khi có chuyến đi xa là cả một nỗi nhọc nhằn. Hai chúng tôi chen lấn, va đập trong một chiếc xe khách cà khổ với hành trình chưa tới 700 km ròng rã trong ba ngày hai đêm; đến lúc trời nhá nhem mới giải phóng được chuyến xe lưu đày ép xác ấy, để được thở bầu không khí đất văn hiến ngàn năm.
 
Việc đầu tiên là chúng tôi khẩn trương tìm một chỗ trọ. Trời đang sập tối, hai thằng tôi trong bộ dạng nhếch nhác lang thang đến vài nhà trọ hỏi thuê phòng. Không hiểu do lượng khách vượt quá luật cung cầu, hay chủ trọ không tin tưởng vào đạo đức, khi coi tướng hai thằng tôi mà tất cả bọn họ đều từ chối quá mức lịch sự: "Xin lỗi, hết phòng"! Qúa tam ba bận chẳng kết quả gì làm chúng tôi đâm hoảng! Đường phố đã lên đèn, hai thằng tôi với hai cái túi cứ nặng dần bên vai lang thang trong dòng người lạ lẫm, trong đầu nghĩ mông lung. Tôi chợt nhớ đến địa chỉ 16 Lý Nam Đế mà anh tôi có lần nhắc đến; đó là chỗ ở của cậu tôi - ông cậu mà tôi chỉ hình dung qua những bà con bên ngoại một cách mơ hồ, vì cậu đã rời gia đình đi làm cách mạng gần hai mươi năm trước khi tôi có mặt trên cõi đời. Trong thế bí, chúng tôi liều quyết định tìm đến phiền tạm một đêm...

19/08/2023 lúc 16:57

N





ếu ai đã từng sống, chiến đấu, công tác trên quê hương Triệu Phước (Triệu Phong), chắc hẳn sẽ không quên một vùng đất có cái tên thân quen, trìu mến nhưng rất đổi tự hào: Xuân, Phiên, Hà. Đó là tên thường gọi của ba thôn: Dương Xuân, Duy Phiên, Hà La. Đây là một ốc đảo nhỏ, xung quanh bao bọc bởi hạ lưu dòng Thạch Hãn, được ôm ấp sau lũy tre làng xanh mát bốn mùa.
Miền quê ấy đã bao đời nay vẫn ngọt ngào bao khúc dân ca:
Ai về Triệu Phước quê em
Tôm, cua, cá bạc đồng thêm lúa vàng
Chung tay xây dựng xóm làng,
Điểm tô quê mẹ đẹp trang sử vàng.
 
Trải qua hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, có biết bao bà mẹ và gia đình đã nuôi giấu cán bộ cách mạng nằm vùng để hoạt động. Đặc biệt trong những năm từ 1956- 1972, nhân dân ở đây đã một lòng, một dạ đùm bọc nuôi giấu các đồng chí trong Thường vụ Tỉnh ủy Quảng Trị và Huyện ủy Triệu Phong bám cơ sở xây dựng phong trào như các đồng chí: Nguyễn Tào, Trương  Chí Công, Tâm Thư, Đức Dũng, Hoàng Thiết, Vĩnh Quang....

19/08/2023 lúc 16:57

M





ãi đến năm 2002, tức là 30 năm sau ngày mất, bà mới được nhận danh hiệu Bà mẹ Việt Nam anh hùng (BMVNAH). Trong nhà lưu niệm họ Ngô vừa được khánh thành ở thôn Nam Cường, xã Vĩnh Nam; huyện Vĩnh Linh, tỉnh Quảng Trị có treo đôi câu đối do giáo sư sử học trần Quốc Vượng tặng:
Quốc nội vì dân liệt sĩ tam
Tộc trung cách mạng lão thành tứ!
Một nhà có ba liệt sĩ, bốn vị cách mạng lão thành, giữa một vùng quê nghèo, khuất nẻo xóm Cồn, làng Huỳnh Công giáp Nam xưa quả là chuyện lạ. Trong nghĩa trang liệt sĩ huyện Vĩnh Linh có hẳn một khu dành riêng cho các liệt sĩ vào Đảng những năm 30 của thế kỷ XX. Ở một trong những ngôi đầu là ông Ngô Sừ, tham gia Cứu tế Đỏ rồi Thanh niên cách mạng đồng chí Hội. Tháng 5 năm 1930 lập Chi bộ Cộng sản đầu tiên ở Huyện Vĩnh Linh, đó là người con đầu của BMVNAH. Nhưng đó là chuyện sau này...
 
Trong Ngô tộc ở Huỳnh Công có lưu truyền gốc tích: Năm 1868 , khi kinh đô Huế thất thủ, người chủ chiến Tôn Thất Thuyết đưa vua Hàm Nghi ra khỏi thành. Bên cạnh ông có một người Cai đi theo hộ tống, đó là người họ Ngô. Nhưng khi theo ra đến Quảng Bình, qua hồi loạn, Tôn Thất Thuyết xuất bôn, ông không thể trở về quê cũ ở Thủy Cần, giáp biển (xã Vĩnh Kim ngày nay), ông tìm đi lập ấp ở thôn Nam - Huỳnh Công. Dân biển, một đời đi lính, khi khai hoang ở một vùng nhiều tre trúc, ông chỉ biết nghề đan lát. Một đôi nong đổi công người ta phát hoang một sào. Khi có gia đình, lập ấp ở vùng đồi đất đỏ, ông lén về quê đưa mộ bố về chôn trong vườn. Ông mất những năm đầu thập kỷ 40 thế kỷ trước, lúc hơn 90 tuổi...

19/08/2023 lúc 16:57

(Trích hồi ký)
1. CỐ NGỰ GIÁO LIÊM
Tôi lớn lên trong nhà bà ngoại, chưa biết mặt ông ngoại và chưa biết mặt cả ba tôi nữa.
Ông ngoại và ba tôi bị thực dân Pháp bắt. Ông bị kết án tử hình, sau xuống án tù chung thân đày đi biệt xứ. Ba tôi bị địch bắt giam ở nhà tù Buôn Mê Thuột. Mọi việc trong nhà đều do bà ngoại tôi lo liệu.
Hôm đám giỗ cố ngoại tôi là cố bà Phan Thị Đạm, trời mưa to gió lớn. Tôi thấy có một ông không già lắm, người đậm, trắng trẻo đẹp lắm, tôi chưa từng thấy. Dì tôi dội nước cho ông rửa chân. Chân ông trắng hồng, nõn nà như chân con gái. Tôi đứng lặng nhìn ông không rời mắt.
Tự nhiên ông xoa đầu tôi và bảo: "Chưa gặp cố bao giờ hè, hắn lạ cố nên nhìn hoài này! Bà ngoại ôm tôi và giới thiệu: Đây là "Cố Ngự Giáo Liêm" là cậu ruột của ông ngoại cháu. Vì chưa biết ông ngoại, tôi không hiểu gì, thầm thì vào tai bà tôi:...

19/08/2023 lúc 16:57

T





hế là tôi và Lê Lự, mấy đêm nay lại được nằm chỏng khoèo trên mấy tấm ván nóc chuồng trâu nhà mẹ An tại Khe Giữa để đón một cái tết thứ hai ở chiến khu Ba Lòng.
         Sau trận càn Phong Thu, phòng Chính trị Phân khu bị tổn thất một số cán bộ bị địch bắt, trong đó có anh Đàm Viết Bằng ở đoàn văn công chúng tôi. Họ bị đày ra Côn Đảo, năm 1954 mới được trao trả. Ở đồng bằng, trận càn Phú Vang, đội tuyền truyền tỉnh Thừa Thiên bị địch vây. Vợ chồng nhạc sĩ Nguyễn Hồng bị Tây bắn chết. Chúng dẫm nát cây đàn ghi ta của anh. Các anh Trọng, Thuyên, Ngọc, Chung... bị bắt và cùng bị đày ra Côn Đảo. Cây đàn bị dẫm nát. Sau trận càn, nhân dân đã chôn một cây đàn giữa hai ngôi mộ vợ chồng nhạc sĩ.

19/08/2023 lúc 16:57

none





C





ụ Đặng Ngọc Lương, trú tại xã Tiên Điền, huyện Nghi Xuân, tỉnh Hà Tĩnh, nơi có dòng sông Lam thơ mộng, hiền hòa. Quê hương cụ nổi tiếng văn thao, võ lược và yêu nước thương nòi. Cách mạng tháng Tám năm 1945 giành được Tổ quốc từ tay đế quốc - phong kiến, cụ tham gia hoạt động trong tổ chức Thanh niên Cứu quốc. Năm 23 tuổi chàng thanh niên ấy xây dựng gia đình với một cô gái cùng quê. Năm 1949 chàng tình nguyện vào bộ đội địa phương khi nàng đang mang thai tháng thứ bảy. Gia đình nghèo khó, neo người nên nàng tìm cách ngăn cản chàng ra tiền tuyến. Nhưng chàng đã thuyết phục được nàng; đi chiến đấu "Cảm tử cho Tổ quốc quyết sinh" để bảo vệ nước Việt Nam độc lập, tự do và dân chủ. Giành lại mùa xuân cho lớp trẻ hôm nay. Ngày ấy cụ là chàng trai vạm vỡ, nhưng bây giờ tóc đã bạc, mắt đã mờ, có điều trí còn minh mẫn.

19/08/2023 lúc 16:57

T





rong cuộc đời làm phóng viên phát thanh của tôi có lẽ một trong những chuyện đáng nhớ nhất là cuộc tiếp xúc với tên đại úy tù binh ngụy Nguyễn Văn Thọ trong một hang đá ở Cù Bai, mùa xuân năm 1971.
Tháng hai năm ấy, để thực hiện học thuyết Việt Nam hóa chiến tranh của Ních- xơn, nhằm “thay màu da xác chết” Mỹ- ngụy mở cuộc hành quân lớn Lam Sơn 719 trên đường 9 – Nam Lào. Ngày 8 tháng 2, Đài Tiếng nói Việt Nam đưa tin Mỹ- ngụy huy động sư đoàn 1 bộ binh, sư đoàn dù, sư đoàn thủy quân lục chiến, 4 thiết đoàn xe tăng thiết giáp và lữ đoàn lỵ binh số 1 vượt qua biên giới Việt- Lào đánh lên phía Tây Lao Bảo. Mấy ngày sau, đài ta liên tiếp đưa tin chiến thắng dòn dã của quân dân ta trên chiến trường đường 9 – Nam Lào. Cánh quân bắc đường 9 của địch bị đánh tơi tả. Tình hình diễn biến trên chiến trường như sau:
Trung đoàn 88, sư đoàn 308 đánh thiệt hại nặng d21 biệt động quân tại điểm cao 316 ở làng Sen. Trung đoàn 102/f308 sau 5 ngày bao vây đã tiêu diệt gọn tiểu đoàn 39 biệt động quân tại điểm cao 500. Trung đoàn 64/f320 diệt 2 đại đội dù tại điểm cao 456. Tiếp đó, trung đoàn 36/f308 cùng một bộ phận trung đoàn 64/f320 diệt gọn thiết đoàn 17 và tiểu đoàn 8 dù ngụy tại Bản Đông.
Sau khi Đài Tiếng nói Việt Nam đưa tin chiến thắng chung của quân đội ta trên chiến trường đường 9 – Nam Lào, trong đó có tin tên đại tá Nguyễn Văn Thọ bị bắt, dư luận trong nước cũng như quốc tế hết sức chú ý tới sự kiện này. Đây là lần đầu tiên một tên đại tá bị bắt làm tù binh...

19/08/2023 lúc 16:57

Đ





êm tháng ba lạnh cóng.
Ngọn đèn phòng không hắt ánh sáng vàng ệch xuống cái phố lúc này đã thưa người qua lại. Những chiếc lá vàng khô bị bứt khỏi cành lăn xào xạc trên đường. Cả cây bàng trước sân nhà giam nữ lúc này cũng chỉ còn trơ lại những cành gầy guộc, khẳng khiu.
Cả nhà giam cũng im ắng đến rợn người, sau cái đêm sấm sét ùng oàng đánh gục đối thủ, bọn lính Nhật không còn mấy tin vào lính khố xanh. Chúng tự thay nhau đi tuần tra. Tuy nhiên trong cái im ắng rợn người ấy, lúc này vẫn như có ngót chục người đàn bà đang dò dẫm từng bước trên cái mái nhà đã bị tốc gần hết ngói sau mấy trận bom vừa qua. Cứ mỗi giây phút trôi qua, lòng họ lại lo lắng, bồn chồn đến tức thở.
Trong số họ người trẻ nhất chưa quá hai mươi, hầu hết chưa chồng, người lớn tuổi nhất mới tròn bốn mươi lại góa chồng, lại đã qua những thử thách đầy ải, cam go nhất tưởng như người phụ nữ bình thường khó có thể vượt qua. Chị em thường ngày vẫn thân mật kính nể gọi vui là “chú” Ái hay o Ái.
Chị em quý nể o vì o rất hiền, o nói giọng miền Trung ấm áp, o là linh hồn của trại tù chính trị nữ. Cả trại hiểu nhiều về o, coi cuộc đời o như một huyền thoại.
O đã từng rời bỏ quê hương, làng Bích Khê nghèo khó để nghe tiếng gọi thiết tha theo anh em đánh đổ thằng Tây cai trị để cho cuộc đời mẹ mình, em mình và bản thân mình khỏi khổ...

19/08/2023 lúc 16:57

 





H





ằng năm, vào dịp hè hoặc tết Nguyên Đán, sinh viên mỹ thuật thường phải thực hiện bài ngoại khóa. Để không cho ra đời những bức tranh “salông”, chúng tôi phải đi thực tế tại cơ sở. Những sinh viên mặc áo lính như chúng tôi, lựa chọn duy nhất đúng là xuống với đồng đội của mình ở chiến trường, để chia sẻ với họ, và quan trọng hơn là nhận từ họ niềm tin yêu, trân trọng với những người lính mà vũ khí là bút vẽ bảng màu.

19/08/2023 lúc 16:57

 





N





guyễn Ba Sam sinh ngày 01/5/1907, tại làng Phú Long, xã Hải Phú, huyện Hải Lăng, con ông Nguyễn Bá Diệu, làm nghề lang vườn (thầy thuốc đông y ở thôn quê) và bà Lê Thị Bảng làm nghề nông.

19/08/2023 lúc 16:57

L





àng Xuân Mỵ thuộc xã Trung Hải, huyện Gio Linh là một trong những làng quê một thời nổi tiếng về truyền thống hiếu học ở Quảng Trị. Theo sử sách chép lại thì dòng họ nào ở Xuân Mỵ cũng hiếu học và ở thời nào Xuân Mỵ cũng có người học hành, thi cử đỗ đạt để rồi được bổ nhiệm làm chức tước vinh sang. Thời xưa còn có người còn được bổ làm quan trở thành quần thần thân tín của triều đình, được vua quan hết lòng trọng vọng, kính nể. Và ngày nay nhiều con em làng Xuân Mỵ có học hàm học vị cao cũng đang nắm giữ nhiều chức vụ quan trọng khác nhau trong các trường Đại học, các Viện nghiên cứu. Có một điều hết sức đáng quý, đó là từ thời xưa cho đến thời nay, những người thi cử đỗ đạt “công thành danh toại” ở làng Xuân Mỹ, dù ở phẩm hàm nào, chức vụ nào thì họ cũng một lòng một dạ đem hết trí tuệ, tài năng phụng sự đất nước, phụng sự nhân dân.
Có một bài vè được truyền tụng từ hàng đời nay ở vùng đất này, trong đó có câu: “Văn chương xuân Mỵ”. Mới thoạt nghe, người ta dễ lầm tưởng Xuân Mỵ là một vùng đất văn chương hoặc có nhiều tài năng văn chương. Đi tìm nguồn gốc phát tích câu vè này và cả nhìn nhận trong thực tế hiện nay ở làng Xuân Mỵ thì cái sự “lầm tưởng” trên cũng đã có phần đúng. Tuy nhiên cũng cần phải khẳng định một sự thật hiển nhiên đó là Xuân Mỵ không phải là làng có nhiều tài năng thuộc lĩnh vực văn chương. Ông Nguyễn Đức Lợi năm nay 72 tuổi là cán bộ hưu trí ở làng Xuân Mỵ có bốn người con, cả bốn đều đỗ đại học và cao đẳng. Ông còn am hiểu khá tường tận về gốc gác...

19/08/2023 lúc 16:57

N





ăm 1954, cuộc kháng chiến trường kỳ suốt chín năm chống thực dân Pháp xâm lược của quân dân ta đã kết thúc.
Thực hiện Hiệp định Giơnevơ, từ tháng 7.1954, nước ta tạm chia hai miền, lấy vĩ tuyến 17 làm giới tuyến quân sự tạm thời. Kể từ đó, cầu Hiền Lương trở thành nơi tiếp giáp, đối mặt giữa hai lực lượng ta với địch, giữa hai chế độ xã hội chủ nghĩa với thực dân đế quốc nô dịch.
Thuở ấy tôi và các bạn cùng lứa lên tám, chín tuổi nghe người lớn từ giới tuyến ra kể: nào là cầu gỗ Hiền Lương 7 nhịp sơn hai màu, hai đầu cầu có hai cột cờ cao vút. Trên cột cờ phía bắc Hiền Lương lá cờ đỏ sao vàng to hàng trăm mét vuông thật vĩ đại và hoành tráng. Trông lá cờ phần phật tung bay, trong lòng ai cũng phơi phới tình yêu Tổ quốc, tin ngày Nam Bắc sum họp. Còn bờ phía Nam, cờ “ba que” của Mỹ ngụy nhìn mà đã ghét, bởi nó là biểu tượng của lũ bán nước, hại dân, chia cắt giang sơn. Chúng tôi nghe người lớn tả lại hệ thống phóng thanh của hai bên đều phát cực mạnh bằng những chùm loa cỡ bự để tuyên truyền. “Tiếng nói Việt Nam” phát từ radio thì tôi nghe nhiều rồi nhưng nghe qua chùm loa lớn như thế thì quê không có. Hấp dẫn nhất là nghe kể cảnh hai đầu cầu Hiền Lương có hai người công an đứng gác: một bên là công an nhân dân một bên là lính tay sai của giặc Mỹ. Hình ảnh đối mặt của hai “phe” có súng đạn trong tay mà không bóp cò vào đầu nhau, khiến lũ trẻ thường đánh trận giả dưới đêm trăng như chúng tôi cứ thắc mắc hoài “Tại sao lại như thế” và chúng tôi giả định: “Nếu mình có súng đạn trong tay như chú công an kia thì dứt khoát phải “đòm” ngay vào đầu thằng giặc, chứ đứng yên sao được? Nghe tranh luận vậy, cha mẹ chúng tôi giải thích cặn kẽ rằng: đó là quy ước của hai bên và có ủy ban Quốc tế giám sát...

19/08/2023 lúc 16:57

C





húng tôi rất vui mừng được cùng Bộ Quốc phòng tham gia với lãnh đạo tỉnh Quảng Trị tổ chức Hội thảo Du lịch Quảng Trị với chủ đề “Hoài niệm về chiến trường xưa và đồng đội” tại đây hôm nay.
Đây là lần thứ hai trong vòng đúng một năm tỉnh Quảng Trị tổ chức hội thảo về du lịch.
Lần trước là du lịch Quảng Trị với “Nhịp cầu xuyên Á”, bàn về phát triển du lịch rất toàn diện, có tính liên vùng, liên quốc gia với sự tham gia của đại biểu đến từ năm nước: Việt Nam, Lào, Thái Lan, Myanma, Trung Quốc. Hội thảo đã rất thành công, có tiếng vang trong ngành du lịch, trong khu vực tiểu vùng sông Mê Kông mở rộng.
Qua theo dõi chúng tôi thấy lãnh đạo tỉnh đã triển khai nhiều việc trên cơ sở kết quả của hội thảo và những vấn đề hội thảo đặt ra
Lần này, tỉnh Quảng Trị có sự hỗ trợ, phối hợp của Bộ Quốc phòng, của Tổng cục du lịch chủ trì hội thảo, đi sâu hơn vào một chủ đề rất quan trọng của du lịch Quảng Trị là Du lịch thăm lại chiến trường xưa.
Lời đầu tiên, thay mặt lãnh đạo Tổng cục Du lịch Việt Nam, chúng tôi xin hoan nghênh, đánh giá cao và cám ơn Bộ Quốc phòng; Thượng tướng thứ trưởng Bộ Quốc phòng Nguyễn Huy Hiệu, Ủy viên Ban chỉ đạo Nhà nước về du lịch; các tướng lĩnh quân đội; Các bộ, ngành, cơ quan thông tấn báo chí đã quan tâm đến Du lịch Quảng Trị và Du lịch Việt Nam.
Tôi mới đi công tác về chưa kịp chuẩn bị bài phát biểu, trong khuôn khổ thời gian có hạn, tôi xin khắc họa một số nét mà dưới giác độ du lịch, chúng tôi cho là quan trọng và tâm đắc.
Trước hết, cho phép tôi thay mặt lãnh đạo ngành du lịch bày tỏ sự kính phục và lòng biết ơn sâu sắc đến Đảng bộ và nhân dân Quảng Trị, các tướng lĩnh, sĩ quan và chiến sĩ Quân đội nhân dân việt nam anh hùng, trong suốt 20 năm ròng rã, chiến đấu, hy sinh gian khổ trên tuyến lửa Quảng Trị, trong cuộc đương đầu nghiệt ngã với quân thù, lập nên chiến công hiển hách trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước thần thánh, để lại một Quảng Trị - bảo tàng sống với một hệ thống di tích chiến tranh cách mạng đồ sộ, độc đáo, mật độ giày đặc tới gần năm trăm di tích đã được kiểm kê, đánh giá , xếp hạng.
Chúng tôi nhất trí cao với cách đặt vấn đề của đồng chí chủ tịch UBND tỉnh Lê Hữu Phúc, phát biểu của Thượng tướng, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, của Phó chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa – Giáo dục Thanh thiếu niên Nhi đồng của Quốc hội và nhiều bản tham luận tại hội thảo chuyên đề về Du lịch thăm lại chiến trường xưa vào dịp rất có ý nghĩa này- nhân ngày 27-7, ngày Thương binh liệt sĩ.........