Bút ký

28/01/2025 lúc 22:46

T





rưa chủ nhật 27.5.2001 tại thôn Lương Lễ, xã Tân Hợp (Khe Sanh – Hướng Hóa), một quả đạn phát nổ nơi bốn em nhỏ đang đùa chơi khiến em Trần Quang Mẫn 6 tuổi chết tại chỗ, ba em bé Nguyễn Đức Ân (17 tuổi), Nguyễn Lương Thịnh (9 tuổi) bị thương nặng. Hai lần trước, hồi đầu tháng 5 tại thôn Tân Vĩnh (phường 5 Đông Hà) hai em Nguyễn Hồng Nam, Nguyễn Hồng Tây (là anh em ruột) cũng chết bởi một quả đạn sót lại sau chiến tranh khi đào hố chôn cọc buộc trâu bò trong vườn nhà, bé Trần Thị Hạnh (11 tuổi) và bố  của hai em – ông Dự bị thương nặng...

28/01/2025 lúc 22:46

N





hư một nơi bất kỳ trên trái đất, ngày mới bắt đầu trên đảo nhỏ Cồn Cỏ là bình minh. Nhưng tôi có cảm giác rằng hình như ở đây mặt trời xuất hiện sớm hơn ở đất liền một khoảng thời gian là tích tắc. Cái tích tắc “vô cùng bé” ấy không đủ để cho một cô gái vươn vai thức dậy vào mỗi sáng sớm nhưng nơi đây, chỉ bằng chút xíu thời gian đó thôi là đã cảm thấy tất cả sóng, gió, biển, mặt trời ở tọa độ 17 độ 10 phút vĩ bắc – 107 độ 20 phút kinh Đông của vùng biển Tổ Quốc...

28/01/2025 lúc 22:46

H





à Nội những ngày tháng tư bừng lên trong nắng xuân sau những cơn mưa ướt át còn sót lại của mùa đông. Thành phố rực rỡ cờ hoa, băng rôn, biểu ngữ chào đón sự kiện trọng đại của đất nước: Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng CSVN. Có sự gặp gỡ chăng trong sự giao hòa của đất trời, lòng người mà ai cũng thấy rộn ràng khi sáng mai này đi giữa Hà Nội, trái tim của cả nước, cảm nhận được hàng triệu con tim đang hướng về đây...

28/01/2025 lúc 22:46

T





ừ ngàn xưa hoa, lá, cỏ cây đã trở thành máu thịt của con người Việt Nam. Lòng khao khát cái đẹp thấm sâu trong thiên nhiên dễ dàng giúp con người toại nguyện trước thế giới hoa và cây cảnh. Có thể nói, thiếu hóa thì cuộc đời sẽ nghèo đi biết mấy. Hoa là niềm vui, là biểu hiện của sự lạc quan làm cho con người ta yêu cái đẹp, cái quý hiếm, trong sạch, thanh cao. Nó làm cho chúng ta thêm nhân hậu, dịu dàng. Trong những bông hoa, con người tìm ra ngôn ngữ hùng hồn hơn cả những lời ngọt ngào trên thế gian, nói về tình yêu, mùa xuân. Có lẽ vì thể là cụ Nguyễn Du đã đưa hơn hai nghìn loài hoa vào truyện Kiều thay lời cho bao nhiêu cảnh ngộ, tâm trạng...

28/01/2025 lúc 22:46

 





S





au khi rời xóm Mộ hơn năm tiếng đồng hồ đi bộ, dưới ánh trăng lờ mờ, gia đình tôi đến bến đò làng. Chúng tôi đi thẳng vào nhà bác Hàm Quang và nghỉ lại đó. Sở dĩ chúng tôi phải ra đi lúc đầu hôm vì đó là thời kháng chiến chống Pháp, vì quân đội Pháp có thể bắn vào những đoàn người từ miền sơn cước xuống. Gia đình tôi vào trọ ở nhà bác Hàm Quang ít lâu thì làng tôi đã làm xong một cái nhà tranh tre ở gần đình làng tặng cho ba mẹ tôi và cả nhà tôi dọn ra đây ở. Chính trong khoảng thòi gian này, cha tôi lo đi liên hệ việc học cho tôi tại một ngôi trường phủ kế cận chợ Sãi... 

28/01/2025 lúc 22:46

 






G





iống như một định mệnh tôi trở về làm dâu xứ Nghệ. Mảnh đất hơn ba mươi năm về trước tuổi thơ tôi lớn lên bình yên trong sự cưu mang chở che của tình người nồng hậu. Nói sao hết những nỗi niềm xúc động đang trào dâng trong lòng. Tôi như đứa con trở lại quê nhà sau bao nhiêu năm trời xa cách, những kỷ niệm về một thời xa lắc như cuốn phim vô hình tái hiện trong đầu...

28/01/2025 lúc 22:46

 






N





hận được giấy mời gặp mặt lớp, mấy ngày nay tâm trạng tôi bồn chồn không yên. Tôi rời mái trường cấp IIIB Vĩnh Linh thân yêu, rời ngôi làng nhỏ bé của mình ra đi đã lâu. Ra đi để được về lại ngôi nhà thân thuộc, đầy ắp kỷ niệm rêu xanh, chao ôi, man mác đến nao lòng! Trở lại ngôi trường cũ, gặp lại những người thầy, người cô đã dạy dỗ tôi nên người, gặp lại bạn bè một thời áo trắng... chỉ nghĩ đến thôi đã làm cho tôi thấy trẻ lại như cô học trò tinh nghịch năm nào. Chao ô! Thời gian! Mới đó mà đã hai mươi năm...



 

28/01/2025 lúc 22:46

 






C





ó đến nửa tá nhân viên Phòng nhì quân đội Pháp Trung Việt suốt mấy hôm nay mất ăn mất ngủ vì nguồn tin ông Hùng Việt Trung đoàn trưởng Trung đoàn 95 đã hy sinh. Trong hai năm đầu cuộc kháng chiến chống Pháp (1946 - 1947) trên chiến trường Quảng Trị, ông Hùng Việt nổi tiếng là một chỉ huy gan dạ, mưu lược nhiều lần đánh cho quân Pháp nhừ đòn ở Rào Quán, Kho Muối, Đầu Mầu và Đường 9…

28/01/2025 lúc 22:46

T





ôi gặp lại Tâm sau bao năm xa cách. Anh sống một mình dưới căn nhà cấp bốn dân dã, xuềnh xoàng. Có cháu gái lớn gửi trọ ở Đà Nẵng. Cháu đang học sư phạm năm thứ hai. Quá niên trạc ngoại ngũ tuần, Tâm sống vậy, tôi không hiểu nổi.
- Cậu “nghệ sĩ” vừa thôi, hối không kịp đó.
- Không đâu anh Hoàng. Túng quá trời. Đời này, dẫu có thanh minh cạn lời, bè bạn đâu có hiểu...

28/01/2025 lúc 22:46

T





ôi có chút việc nhà ở trong quê. Tôi dặn đạo diễn Thanh Phong trước khi rời Hà Nội: “Anh chờ ở Hà Tĩnh nhé”. Cuộc hẹn hò ấy không thành. May là chúng tôi hẹn hò đi làm phim chứ không phải hiệp đồng đánh giặc. May là chỉ trật một chuyến lên Biên phòng Cù Bai chứ không tổn thất thương vong gì. Rồi phim cũng quay, cũng dựng. Cũng thi, cũng thưởng nhưng tôi ấm ức mãi. Tôi bỏ lỡ một chuyến về thăm nơi đã ở. Kịch bản của Thanh Phong kể lại một chuyện khá đau lòng...

28/01/2025 lúc 22:46

 





M





ười ba giờ ngày 2.11.1999. Mực nước trên hầu hết các con sông miền Trung đều vượt mức báo động 3  từ 0,4 đến gần 2 mét!
            Ngày 3.11.1999, nước vẫn tiếp tục dâng cao. Nước từ nguồn tràn về; nước từ đồng dâng lên; nước từ trời cao đổ xuống! ... Và người đã chết! Và nhà cửa vườn tược đã bị cuốn trôi! Miền Trung ngập chìm trong biển nước trắng bạc khổng lồ. Miền Trung đang cơn nguy cấp. Đang rên xiết giữa gió mưa thét gào lũ cuốn!...
 

28/01/2025 lúc 22:46

T





ôi cứ ám anh mãi bởi những dòng sông. Những dòng sông nghèo Việt Nam chắt chiu từng hạt phù sa rút từ đại ngàn Trường Sơn hùng vĩ bồi đắp nên những bãi bờ ngô non. Những dòng sông trên trái đất tôi đã biết qua bài học địa lý. Rồi chẳng hiểu tại sao, tôi yêu những dòng sông ấy. Dòng sông tôi đã uống, dòng sông tôi đã tắm, đã thả trôi những con thuyền giấy. Nhưng cũng có dòng sông chỉ về trong những giấc mơ...

28/01/2025 lúc 22:46

Vợ chồng anh chị tôi, hoạ sĩ Lê Quang Thỉ và cô giáo mầm non Đinh Thị Đá từ Thành cổ Quảng Trị điện ra bảo đi, gấp gáp lắm. Anh chị cũng không quên dặn dò bằng mọi cách, vì hai mư­ơi mấy năm rồi từ ngày anh chị ấy cưới nhau, sinh con đẻ cái xuôi ng­ược giữa phố thị nay mới kịp về làm cái công việc đầu tiên trong đời là đ­ưa " ông xã ngư­ời Kinh" lên nguồn ăn tết, đi làm "giỗ sống" cho bố mẹ vợ.
 

28/01/2025 lúc 22:46

Mùa thu này, nỗi khát trong giấc mơ về nguồn của tôi được chạm tới làn nước mát trong của dòng Thạch Hãn lấp lánh dưới cái nắng ngạt ngào của buổi sáng thái hòa mà Dũng đã ân cần và trìu mến vun đầy từng mạch nghĩ lặng lẽ chảy suốt tuổi trẻ tôi đang có...

28/01/2025 lúc 22:46

Tôi có thằng bạn tên là Ngô Vương Khìn, thân nhau từ thuở nhỏ. Bây giờ nó lái tàu đánh cá thuê đâu mãi tận cực nam Trung bộ. Xa nhau mấy chục năm trời, thỉnh thoảng nó nhắn về cho tôi mấy lời vắn tắt nhưng nghe thật da diết: "Tao không bao giờ quên mày, cũng không bao giờ quên biển quê hương"...

28/01/2025 lúc 22:46

C





hiếc cầu sắt làm từ năm 1972. Chiếc cầu xi măng vĩnh cửu khánh thành năm 1998. Chiếc cầu vòng bảy sắc màu lung linh bắc qua sông Bến Hải. Chiều mùa thu. Lớt dớt cơn mưa áp thấp chưa ngưng tạnh. Cô em phóng viên đi cùng tôi, tuổi mới hai lăm, vốn gốc Phú Thọ loay hoay tìm góc độ bấm máy. Trẻ và xinh, cái môi cắn chỉ hơi mím lại thoảng chút run run vì xúc động. Bức ảnh nay mai của em sẽ có ba chiếc cầu Hiền Lương, hai thực và một ảo. Cái thực chứng tích hùng hồn của những giai đoạn lịch sử, như máu và mồ hôi kết tinh lại, cái ảo là khúc xạ của đau thương và khát vọng bởi trên khúc sông này đã từng tồn tại một chiếc cầu ván có hai màu sơn, hai màu cờ đối lập… Chiếc cầu ấy hình như đã tan vào mưa nắng dữ dội của miền Trung nhưng trong ký ức của muôn người, kể cả kẻ đã mang bom dội vào nó vẫn còn là nỗi ám ảnh khôn nguôi.
Cuộc chiến khốc liệt nhất, dai dẳng nhất của dân tộc vừa chấm dứt cách năm 2000, năm cuối cùng của thế kỷ hai mươi này vừa vặn 25 năm. ...........
 

28/01/2025 lúc 22:46

T





ôi đi theo xe của Đài Truyền Hình Quảng Trị. Nhận giúp thêm anh em bên “nhà đài” một vài ý để sẽ có được cái phim mà tôn vinh sức học của đất này.
Về phúc kinh, Câu Nhi mà tìm. May ra. Tôi có nói vậy với anh em. Bởi có chút kỷ niệm hồi trên núi với Trần Hoàn. Lần nào đó, gặp nhau giữa rừng. Trần Hoàn, Thanh Hải, Trần Nguyên Vấn và tôi. Chúng tôi đốt nứa khô, đun nước, pha trà và mọi sự khởi động chuyện văn chương, thời thế đều đổ dồn ngôn lực vào xứ Huế. Như Huế là mục tiêu của mọi hành trình. Bỗng Trần Hoàn lia một hòn đá nhỏ xuống con suối xanh lơ.
Đang ngồi trên đất quê mình đó nghe. Trần Hoàn chỉ tay về hướng đông và nói sôi nổi. Bờ bên kia mới là Thừa thiên. Bên ni về nữa, về xa nữa là Mỹ Chánh, Câu Nhi, Phúc Kinh ... rồi nước sông Ô Lâu lại vòng nhập vào đất Huế.

Tôi cũng đã có đôi ba lần. Về đêm. Về nhận gạo của dân góp nuôi mình. Khi lặng lẽ trong đội hình một đại đội, trong một tiểu đoàn. Ngậm tăm mà ríu bước theo nhau. Nhìn thấy đủ dòng sông, bến đá nhưng chỉ hai màu đen trắng. Hối hả vào cho được nhà một bà mẹ. Hít hít vào lồng ngực chút mồ hôi gian lao muôn thuở của đồng bằng. ..........

28/01/2025 lúc 22:46

A





nh em quen biết cũ ở Đông Hà tưởng tôi lặn lội đi tìm phần mộ, hài cốt của chú bác, anh em nội ngoại gì đó đã hi sinh ở đất này. Mỗi năm mấy chuyến vào Đông Hà. Chuyến lên Sa Trầm, Sen Bụt. Chuyến về Gia Độ, đứng ngắm mấy nước mênh mang ở nga ba sông. Đâu cũng gặp người quen biết cũ. Khi quá đà vui nửa nhịp, có ai đó còn thật lòng khuyên bảo: “Này, có lỡ vướng mũ ruột rà nhà mình. Có chi mà ngại”. Lúc bị dồn đuổi vào thế bí, tôi buột miệng – “Có chứ. Tôi đang đi tìm. Tôi đi tìm tôi”.