Văn hóa thời đại

02/03/2022 lúc 08:55

Một ngày xuân, tôi đến thăm CA DAO. Trước mắt tôi là cánh đồng tình yêu kỳ ảo. Có những nụ tương tư chớm nở. Có những đóa hạnh phúc vừa tròn. Có những lá phai sắc vì chờ đợi. Có những cây oằn bởi nỗi đau tan vỡ, chia lìa…Lạ lùng nhất, độc đáo nhất, khó hiểu nhất có lẽ là phía thách cưới trong ca dao.

02/03/2022 lúc 08:55

Năm 1987, phiên họp đại hội đồng Unesco công nhận Hồ Chí Minh là anh hùng giải phóng dân tộc - Danh nhân văn hóa lớn và tổ chức lễ kỷ niệm trên quy mô toàn thế giới nhân 100 năm ngày sinh của Người (1990). Thế giới có quyết định quan trọng đó bởi vì Hồ Chí Minh có nhiều cống hiến quan trọng trên các lĩnh vực Giải phóng dân tộc, Giải phóng giai cấp và Giải phóng xã hội.

02/03/2022 lúc 08:55

 Phổ (hay đọc phả) là sách ghi sự gì, cho có thứ tự, hoặc việc của một người, theo từng năm tháng là niên phổ, hoặc một nhà, là gia phổ, hoặc việc trong sinh hoạt như chép về thức ăn, là thực phổ, chép về chơi cờ là kỳ phổ.

02/03/2022 lúc 08:55

 Họa sĩ Lê Bá Đảng sinh năm 1922 tại làng Bích La Đông, xã Triệu Thành, huyện Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị, sang Pháp từ năm 1939 học trường mỹ thuật Toulouse. Đã nhận được rất nhiều giải thưởng quốc tế về nghệ thuật tạo hình, và đã có tác phẩm trưng bày tại nhiều nước trên thế giới. Nghệ thuật của ông được giới mỹ thuật quốc tế biết đến với tên gọi “không gian Lê Bá Đảng”. Năm 1992, ông được bầu là người nổi tiếng nhất thế giới.

02/03/2022 lúc 08:55

Tôi trộm nghĩ bà công chúa Huyền Trân đời Trần, bị người đời nay gán cho bà là tác giả bài ca Huế điệu Nam Bình, “Nước non ngàn dặm ra đi…” tôi e sự thật chưa phải vậy. Tạp chí Cửa Việt số 10 năm 1991, từ tr.20 đến 76, linh mục Nguyễn Văn Ngọc viết về “Sự thành lập các làng cổ ở Quảng Trị”, thật là hấp dẫn và đầy đủ, tôi học thêm được rất nhiều về quê cha đất tổ

02/03/2022 lúc 08:55

M





ột hôm có kẻ trèo lên ngọn đồi quê, chợt sững người bởi dưới kia là ruộng đồng ngan ngát những dấu vết đạn bom, rồi biết rằng mình đã thuộc về nơi này; rằng mình đã làm một điều gì đó cho mảnh đất này!
… Mãi về sau … cũng chính trên ngọn đồi kia, khi đường chân trời đã không còn như cũ trong mắt người ấy. Đôi mắt đã bạc đi vì niềm đam mê, tình yêu và nước mắt, đã không còn trong trẻo bởi cơm áo đua tranh, bởi bùa mê phố thị. Người ấy vẫn nuôi một niềm vui cỏ hoa, sim, móc. Chính cái niềm vui hiếm hoi, lặng lẽ, nhỏ nhoi kia, lại đủ sức giúp người ta vượt qua mọi cam khổ nhọc nhằn, chế ngự những cơn đau, những mặc cảm của đa phần cái “nhân loại tím”…() để mà tung tẩy với màu sắc, với cái những hình thể cồn cào xúc cảm; để giải tỏa những ẩn ức về quê hương, tình yêu và Cái đẹp; để sống vui buồn với đam mê; để giảm cái nếp hằn trên trán, khi nghe vang vọng xa xôi trong tiếng lao xao va đập của hình thể sắc màu chút dư vị xa xăm của sim móc quê hương.
..............

02/03/2022 lúc 08:55

P





hi trường đã vẽ lại. Tưởng cậu ấy đã ngừng vẽ lâu lắm! Thế là Phi Trường đã “hồi xuân”! Mừng cho cậu ta. Tôi cầm tấm catalô in đẹp, trang trọng, bên trong có ảnh tác giả và tranh “Dòng đời” màu, ép plastic cỡ nhỉnh hơn tem bưu điện. Lướt trên danh mục, thấy có hai mươi lăm bức.
Thế rồi tôi cũng đã đến với phòng tranh Phi Trường tại hội trường Hội văn nghệ Quảng Trị, nằm trên “đại lộ” Hùng Vương - Đông Hà.
Với Phi Trường, tôi không lạ. Con người cao, to, năng động, lắm nghề, nhiều tài, thế nhưng tôi không nhớ nổi anh ta đã có những bức tranh gì. Không phải vì quãng cách thời gian, mà có lẽ cái “lắm nghề, nhiều tài” ấy đã xô đẩy anh qua quá nhiều công việc, để không trụ lại nổi bằng sự sâu lắng nghề nghiệp thể hiện bằng tác phẩm.
Văn học nghệ thuật có cái khắc nghiệt của nó. Không bằng số lượng, không bằng năm tháng, tuổi tác mà là bằng giá trị. Đoàn Phú Tứ suốt đời chỉ có một bài thơ “Màu thời gian” ai cũng nhớ. Vũ Đình Liên một “Ông đồ” mãi tồn tại và vẫn là “thi sĩ xếp hạng” nói theo kiểu “di tích được xếp hạng” bây giờ. Lớn lao thì thế giới biết, trong nước biết. Nhỏ thì trong vùng, trong tỉnh biết. Ở Phi Trường, thẳng thắn mà nói, chưa có những điều đó. “Văn ôn, võ luyện” mà từ lâu, vẽ không luyện, chẳng phải tự trách mình..............

02/03/2022 lúc 08:55

Ý





 niệm về không gian không mới, ý muốn biểu dương không gian cũng không lạ, nhưng ý thức được tính cách tương đối của sự vật trong vũ trụ, trong không gian thì hình như chỉ Tràng Chu mới thực sự đặt vấn đề. Nào chim bằng, cá côn, nào ao trời, gió lốc. Tràng Chu tạo hình cho ta thấy cái vô cùng của tạo vật và cái lẽ tương đối ở đời.
Hội họa Tây phương giàu kỹ thuật, nhiều tiến bộ, họ thiên về biểu dương hiện thực, vẽ những gì thấy được, nắm bắt được, những siêu thực cụ thể. Nhưng dường như chưa cố gắng đi xa hơn về những ý niệm siêu hình, tâm linh, vần vũ, về lẽ sống, chết, ý tương đối ở đời.
Hội họa phương Đông nghiêng về đạo, triết lý sống nhưng lại chưa tìm ra những phương pháp tâm kỳ để diễn tả một cách đa nguyên, đa dạng. Hiếm hoi là những nghệ sĩ nhuần nhuyễn kỹ thuật phương Tây và triết lý phương Đông để có thể tạo một con đường nghệ thuật phức âm, đa nghĩa, rọi ánh sáng và chiếu nhiều góc độ vào những trăn trở của con người về cõi sống, cõi chết, về cõi biết, cõi không; về hư vô và cực lạc. Về cải đạo của con người ở chỗ tâm và vật không còn giới hạn phân chia.
Một vài họa sĩ gốc Á Đông thấm nhuần cái học Phương Tây dường như tìm được con đường tiến tới sự hòa đồng tâm - vật; âm và dương; hữu hạn và vô hạn. Lê Bá Đảng là một.
Trong hành trình sáng tác ông đã đi từ con mèo, con ngựa, con trâu đến con người và ở mỗi loại ông đều vẽ đào sâu đến điềm đậm cội rễ của chúng. Ông biết rõ tâm can của chúng đến độ có thể chế tạo những đầu trâu- tâm phật; Hình người - dạ thú; khẩu phật - tâm xà.
..........
 

02/03/2022 lúc 08:55

A





i đó đã nói rằng: là phụ nữ, phái đẹp nói chung, ai cũng có một thời con gái để yêu và nhớ - cái nồng nàn, thanh xuân, đau đáu khát vọng, đẹp như tơ trời và mong manh như sương… (bởi cái đẹp nào lại không mong manh, dễ vỡ bao giờ). Ai đã đi qua mà không ngoái lại với một chút ngẩn ngơ, xót xa, tiếc nuối? Và ai, cũng có một ngày, bất chợt xòe bàn tay đếm tuổi, bỗng thấy khóe mắt mình cay…
Phải chăng, với Lê Thị Mây, những chuỗi ngày chị đã sống, đã yêu trọn vẹn và đích thực là mình ở cái thuở “Tiếng cười giòn vỡ chân trời cỏ xanh”, cùng bao chiêm nghiệm, nếm trải qua bao mùa nắng mưa giông bão khi ôm tuổi mẹ cho đi hết ngày con gái đã làm nên một vẻ đẹp vừa lung linh, vừa trĩu nặng của “Giấc mơ thiếu phụ”- những câu thơ đồng hành cùng chị bao mùa xuân hạ thu đông, qua trần ai thân phận để đi hết dốc đời…
“Giấc mơ thiếu phụ” là tập thơ chị viết cho riêng mình khi đã đến thì “cài liếp cửa nắng gần đầy tay”, sau những “Tuổi mười ba”, “Những mùa trăng mong chờ”, “Tặng riêng một người”…nồng nàn, đầy khao khát. Đặt tên tập thơ là “Giấc mơ thiếu phụ”, chị đã gói trọn đời mình vào đó, chiếc giỏ trái tim bé nhỏ mà theo chị, nó “ôm chứa tuổi chiến tranh” với những mất mát, lở dở, chia ly… 

02/03/2022 lúc 08:55

T





ôi đã gặp trong các vở kịch của anh một câu thoại, dưới nhiều hình thức, trong nhiều tình huống kịch khác nhau nhưng mang một hồn cốt rất rõ:
“Anh cứ nói thật. Tôi là một người lính, suốt đời tôi không chịu được những việc mập mờ…” (Lời của Thông trong vở Một người mất tích). Có lẽ câu thoại ấy cũng đã từng được nhiều người khác dùng cho tác phẩm của mình, nhưng với riêng Xuân Đức: “Tôi là một người lính” có thể hiểu đấy là một chứng chỉ của cuộc đời anh- cuộc đời lính, một đời lính được bảo chúng bởi máu và nước mắt, giữa sống và chết, trên lằn ranh của mất- còn. Tôi hiểu điều ấy khi tình cờ tìm được một tư liệu, một câu chuyện ít người biết:
… Dạo ấy, để chuẩn bị cho toàn mặt trận Quảng Trị tổng tiến công, Tiểu đoàn 47 từ Vĩnh Linh được lệnh vượt sông Bến Hải vào cắm chốt vùng Cửa Việt. Tiểu đoàn có nhiệm vụ thu hút sự bám trụ của Mỹ, tạo điều kiện cho mặt trận “vào cuộc”. Nhiệm vụ nặng nề, sau hai ngày bám trụ, trước sức công phá của bom pháo và sức ép của một lực lượng quá đông liên quân Mỹ- ngụy, ban chỉ huy tiều đoàn đã dao động. Sau nhiều họp bàn, ban chỉ huy tiểu đoàn quyết định rút. Nhưng khi rời vị trí chiến đấu chừng ba cây số, có một chiến sĩ đã không đồng tình với sự rút lui này. Thái độ của người chiến sĩ ấy đã làm cho ban chỉ huy suy nghĩ lại. ............

02/03/2022 lúc 08:55

L.T.S: Đột ngột bùng lên cuộc tranh luận khá dữ dội và lý thú về thơ hiện đại từ sau giải thưởng Hội Nhà văn 1993. Thực ra chuyện này đã âm ỉ lâu rồi. Thế cũng hay… vì bản chất thơ bao giờ cùng là chuyện… cũ mà rất mới.

02/03/2022 lúc 08:55

Trong một buổi ngồi xem ti-vi, tôi thấy một diễn viên hài của một đoàn cải lương nào đó ở Sài Gòn đang cố trổ tài “cương” trong một lớp diễn để cù khán giả. Bỗng anh ta cất cái giọng nghẹn ngào rất ư là Pêđê, hát lên một đoạn trong bài hát “Tiếng đàn Ta lư”. Mọi người cười thích thú. Tôi cũng hay cười, nhưng chưa kịp cười. Vì giai điệu của bài hát mới, đã cũ làm tôi mãi nghĩ đến chuyện khác.

02/03/2022 lúc 08:55

Tiếng “cây” trong ngôn ngữ Việt Nam khi dùng theo nghĩa bóng là chỉ các bậc tài nghệ trong nghề. Cây làm bàn, cây sáng kiến, cây lý luận, cây truyện ngắn, cây tiểu thuyết… Hiện giờ tiếng “cây”...

02/03/2022 lúc 08:55

T





ừ lâu chúng ta thường dùng thuật ngữ văn học bác học để chỉ các tác phẩm văn học viết và văn học bình dân để chỉ các tác phẩm do tập thể nhân dân sáng tác và lưu truyền dưới hình thức truyền miệng.

02/03/2022 lúc 08:55

T





ôi đọc thơ Văn Hùng trong lúc các nhà phê bình văn học, các thi sĩ đang tranh luận sôi nổi, gay gắt về thơ. Tất nhiên đối tượng để bảo vệ hoặc chê bai trong cuộc tranh luận là các thi sĩ đã thành danh chứ không phải Văn Hùng. Tập thơ sẽ được in ra nhờ sự cổ vũ, ủng hộ nhà xuất bản Công an nhân dân. Tác giả sẽ gửi đến đồng đội của mình như một lời ra tha thiết. Tình điệu được gìn giữ, nâng niu suốt một đời binh nghiệp Biên phòng. Từ thuở sông Hiền Lương còn là vết chém đau thương, từ trạm gác Cù Bai, Cà Roòng heo hút…

02/03/2022 lúc 08:55

L.T.G: Tôi thở dài mà nhớ lại rằng: 7 năm qua, nhiều bạn - trong đó có những người đang giảng văn và học văn - gửi thư cho tôi hỏi về chuyện sáng tác. Thú thật, 3 phần vì lười, 7 phần vì nhút nhát nên tôi đã không hồi âm được. Hy vọng bài này sẽ thay cho thư trả lời. Còn riêng tôi vẫn cứ canh cánh câu nói của nhà văn Nguyễn Công Hoan: Muốn biết bơi thì hãy nhảy xuống nước. Đứng trên bờ mà ngó thì đến bao giờ mới biết bơi!

02/03/2022 lúc 08:55

Có phải vì thế chăng khi đọc “Lá Diêu bông”, tôi thường liên tưởng tới bài thơ của Lermôntốp. Người thách đố là nàng thục nữ - còn người cầu hôn - một hiệp sĩ tình si. Nhưng đó là chuyện cổ tích. Còn lá diêu bông chỉ hao hao cổ tích mà thôi. Người được gọi là Chị kia là một cô gái Kinh Bắc mặc váy Đình Bảng thẩn thơ trên cánh đồng chiều. Không phải nàng tiên, công chúa, tiểu thư khuê các cũng không. 

02/03/2022 lúc 08:55

N





hư lời tòa soạn trong CV số 4, cuộc tranh luận về Thơ và Lý luận thơ xung quanh tập thơ Nguyễn Quang Thiều đã đột ngột sôi động. Trên nhiều tờ báo (trong đó có CV), cuộc tranh luận xem ra đã tới hồi… bút chiến!